เรียนทุกท่านในเบื้องต้นเสียตรงนี้ว่า… ผมเป้นเดียรถีทางการเมือง เพราะไม่ได้สมาทานลัทธิการเมือง ตลอดจนพรรคการเมืองใดเป็นที่พึ่งพิงทางใจ (กาย?) เลยเสียพรรคการเมืองเดียวดังนั้น การแสดงความคิดเห้นทางการเมืองของผมจึงมิได้วางอยุ่บนความเป้นปฏิปักษ์หรือ ความใคร่ส่วนตัวต่อกันแต่อย่างไร

ว่าอย่างย่นย่อแล้วคงกล่าวได้ว่า สิ่งที่ผมจะกล่าวในบทความของผมนี้ (เช่นเดียวกับที่ทำมาตลอด) คือการทำด้วยประสงค์ดีต่อสิ่งๆเดียว… มโนสำนึกที่รักจะเป็นประเทศเดินไปข้างหน้า (ซึ่งหมายถึงคนไทยทุกคน มิใช่เพียงประเทศไทยสำหรับใคร “บางคน”) ดั่งคำปราชญว่า… “คำจริงใจมักเสียดหู” ผุ้ใดที่อยู่ในอำนาจแล้วไม่อาจทานแรงเสียดสีจากการวิจารณ์อย่างตรงไปตรงมา โปรดพับข้ามหน้านี้ไปเสีย (ได้โปรด !!!)

เรื่องมีอยู่ว่า… ตลอดหลายเดือนของการบริหารงานโดยรัฐบาล ฯพณฯอภิสิทธิ์  ผมมานั่งดูๆ แล้วก็เกิดคำถามกับตัวเองว่า ประเทศไทยจะไปในทิศทางใดแน่ หลังจากเราทุ่ม (เงินกู้) กว่าแปดแสนล้านเพื่อโครงการที่ชื่อแสนเก๋ว่า “ไทยเข้มแข็ง”? ซึ่งอันที่จริง (อาจ) ไม่ได้เป็นอะไรไปมากกว่า “ฉลาก (Label)” แปะทับคำว่า “ประชานิยม” ที่เคยใช้กันมาตั้งแต่สมัยหม่อมคึกฤทธิ์ สืบมาจนยุคคุณทักษิณ

อย่างไรก็ตามแต่ผมยังคงต้องขอให้ท่านย้อนกลับไปอ่านให้ชัดว่า ผมเพียงแต่ตั้งข้อสสมติฐานเท่านั้น (เพราะยังแค่ “อาจจะ”) ส่วนข้อเท็จจริงจะเป้นเช่นไรนั้นขอเวลาหาข้อมูลทำวิจัยจริงๆจังๆซักทีก่อนครับ… บทความฉบับนี้แม้ยังไม่มีข้อมุลตัวเลขทางสถิติที่ชัดเจนทว่า ขอมองจากมุมแบบนักเศรษฐศาสตร์ข้างถนนว่า เห็นอะไรมาบ้าง และ คิดอย่างไรไปพลางก่อนครับ

ตลอดหลายเดือนที่ผ่านมานี้ โครงการที่ดีของรัฐบาล (อย่างน้อยก็ในแง่หลักการ) มีอยู่ให้เห้นมากมายครับ เช่นการปรับเพิ่มเบี้ยยังชีพผุ้สูงอายุ, การจัดการศึกษาฟรีอย่างจริงจัง, การพยายามเข้ามาช่วยเหลือเกษตรกร (แม้ว่าในรายละเอียดผมจะไม่เห้นด้วยในหลายเรื่อง ทว่าเจตนาดีถือว่าสอบผ่านครับ) ฯลฯ ทว่ามีนโยบายบางส่วนที่ผมเห็นแล้วก็อดเป้นห่วงรัฐบาลไม่ได้ว่า ปล่อยออกมาได้อย่างไร?

อาทิ โครงการตัด Motor way ที่งบประมาณต่อกิโลเมตรพอจะสร้างรถไฟความเร็วสูง ชินคันเซน ได้ (พี่น้องครับ เวียตนามกำลังจะมีชินคันเซนใช้ภายในสิบปี เรายังมัวตัดถนนสำหรับคนรวยด้วยต้นทุนที่แพงเกินจริงอยู่เลยครับ), เราลาดยางถนนซ้ำในส่วนของถนนที่ยังใช้การได้อยู่ โดยส่วนใหญ่แล้ว ผมพบว่า โครงการไทยเข้มแข็งใช้ไปกับเรื่องการ “ลงทุน” ในสิ่งปลูกสร้างอยู่ไม่น้อย ซึ่งโครงการเหล่านี้… ไม่ได้มีผลต่อการจัดสรรทรัพยากรใหม่ (Resources redistribution) แต่อย่างไร…

คนจนยังคงจน และ คนรวยยิ่งรวยขึ้น เพราะ งบประมาณทั้งหลายจะไปลงกับ นายทุนด้านอุตสาหกรรมก่อสร้าง ซึ่งเป้นที่ทราบกันดีในตลาดทุนว่า สนิทกับพรรคการเมืองสำคัญของรัฐบาลนี้สองพรรค, ตลอดจนส่วนเกินทางเศรษฐกิจ อาทิ เงินค่าน้ำร้อนน้ำชาต่างๆก็ถูกผันลงไปในพื้นที่ได้ง่าย

สิ่งนี้มิใช่หรือที่เราเรียกมันว่า การคอรัปชันเชิงนโยบาย!!! สิ่งนี้ไม่ใช่หรือที่เรารังเกียจกันมากจนกระทั่งออกมาขับไล่คุณทักษิณออกไป… ปรากฏการณืนี้เป้นประจักษ์พยานชัดหรือไม่ว่า งบไทยเข้มแข็งทำให้ใครเข็มแข็ง… คำตอบแสนเรียบง่าย งบไทยเข้มแข็ง(อย่างน้อยก็เท่าที่ผมเห็น)ยังคงมุ่งหมายที่จะเสริมความเข้มแข้งของ “ทุนการเมือง, นักการเมือง และ แน่นอน เนื้อติดกระดูกพอประมาณ แก่ประชาชนตาดำๆอย่างเราๆ”

การจะพัฒนาประเทศ… เงินคงไม่ใช่ปัจจัยหลักสำคัญประการเดียวครับ… ถังมันรั่วใส่น้ำเท่าไหร่ก็ไม่มีวันเต็ม เมืองไทยวันนี้เหมือนมีรูรั่วพรุนไปหมด (รูรั่ว = นักการเมืองชั่ว) ทำให้งบเทไปเท่าไหร่ก็ไม่เคยพอ, ผมมองเห็นอนาคตอย่างชัดเจนครับว่า สิ้น 8 แสนล้านนี้แล้วประเทศไทยจะเป้นอย่างไรต่อไป…

เราเหมือนครอบครัวใหญ่ที่แม้ไม่จนมาก แต่ก็ไม่ได้มีเงินเหลือเฟือ วันหนึ่งเราพบว่าหลงจู้ครอบครัวมันเผด็จการ ไม่เคารพผู้อาวุโสของครอบครัว แล้วยังแอบงุบงิบหยิบเงินจากกงสีออกไปอยู่เรื่อย เลยขับออกจากบ้านไปร่อนเร่อยู่ตามตรอก… คนที่ช่วยกันไล่หลงจู้คนเก่าออกไปก็เข้ามาแย่งกันคุมกงสี ทีนี้มั่วไปหมดครับ มือใครยาวสาวได้สาวเอา… เห็นท่าเป้นอย่างนี้จะลำบาก เลยไปกู้เศรษฐีใจดีที่ตรอกถัดไป อีกส่วนเรี่ยไรจากคนในครอบครัว  พอได้มาแล้วก็ลงมือปรับปรุงบ้าน!!! โดยให้คนสนิทของตนไปทำ…

บร๊ะเจ้า, ไม่เจ๊งยังไงไหวครับเงินก้อนนี้ควรนำไปใช้เพื่อทำให้คนในบ้านมีการศึกษาดีๆ… มีอาหารกินครบมื้อครบหมู่… มีสุขภาพที่ดี… เหนือสิ่งอื่นใด”มีคุณธรรม”และความหวังในการดำเนินชีวิตต่อไปในบ้างหลังนี้ มิใช่หรือ?

มาถึงจุดนี้ผมฟังธงลงไปเลยว่า เงินไม่ใช่ทางออก ของปัญหา และ ยิ่งใส่เงินลงไปมากเท่าไหร่ กลุ่มทุนการเมืองบางกลุ่ม ยิ่งรวยขึ้นบนความยากจนลงของเรา (คนไทย)… ทำไมเราชอบคิดว่าเงินแก้ไขปัญหาได้ไปเสียทั้งหมดนะ, ถ้าเงินเป้นตัวชี้ขาดจริง ประเทศที่เป้นเกาะไร้ความมั่งคั่งอย่างสิงคโปร์เติบโตได้อย่างไร… ถ้าเงินชี้ขาดจริงประเทศที่รุ่มรวยทรัพยากรอย่างอาฟริกาทำไมจน? ปัจจัยชี้ขาดอย่างแท้จริงคงเป้นที่… เประเทศๆหนึ่งคงต้องการนักการเมืองที่เก่งเลวน้อยที่สุด กระมัง? ผมไม่ทราบ? และยังคงหาคำตอบต่อไป… บทสรุปวันนี้คงยุดไว้เพียงแค่ “เงินไม่ใช่คำตอบ” เท่านั้นครับ

เมื่อกล่าวถึงเงินไม่ใช่คำตอบ… ผมคิดว่าแนวคิดเงินคือคำตอบนั้นมีอยู่ทุกที่ทั่วโลกครับ ไม่ใช่จำกัดเฉพาะประเทศไทย อาทิ เร็วๆนี้เราคงเห้นการประชุมสุดยอดเรื่อง “โลกร้อน” โดยสหรัฐออกมาประกาศว่าจะให้เงินช่วยเหลือประมาณแสนล้านเหรียญเพื่อสนับสนุนการแก้โลกร้อน (โดยที่ตัวเองยังคงปล่อยก๊าซเรือนกระจก และ ก๊าซทำลายโอโซนต่อไป)… อีหรอบเดียวกันครับ ผมยกมาเพื่อชี้ให้เห็นสองส่วน ส่วนแรก อย่างที่กล่าวไปแล้ว มะกันเค้าก็เห้นเงินเป้นใหญ่เหมือนกันครับ คือเขามองว่าเขาทำผิดโอเค… ก็แค่ “ชดเชย”ให้ก็จบ แต่ข้อเท็จจริงมันไม่ใช่ครับ โลกต้องการให้สหรัฐลดการทำลายโลก ไม่ได้ต้องการ “เงินทอน” จากการเผาโลกทำกำไร!!!

ส่วนที่สอง, เพื่อเปรียบเทียบให้กับกรณีประเทศไทยว่า “ดี”, “ชั่ว” นั้นเราพิจารณาแยกแยะกันครับ ดังที่ผมได้เกริ่นไว้ตั้งแต่ต้นว่า ดครงการของรัฐบาลดีๆก็มีมาก ทว่า… มันไม่อาจนำมาหักล้างกันกับโครงการ แย่ๆได้หรอกครับ คนเราจะอ้างเหตุว่าช่วยคนสิบคนเพื่อไปยิงคนตาย ๑ คนนั้่นได้ไหม? มันไม่เกี่ยวกันครับ… มะกันปล่อยควันเสีย แล้วเอาเงินมายื่นให้ว่าคุณก็เอาไปบำบัดซิ!!! ตรรกะแบบนี้มัน เวิร์กเหรอครับ? ผมว่าไม่

ประการสุดท้าย,แม้จะไม่เกี่ยวกันเสียทีเดียวแต่เป้นเรื่องน่าสลดที่มีจุดร่วมเดียวกันคือ คนเรามันเห็นเรื่องเงินเป็นใหญ่ครับ… ผมสลดจนสบถเมื่อวันก่อนเมื่อได้ยินข่าวว่ามีอาซิ้มคนหนึ่งโทรไปแจ้งทางสวนสัตว์ว่า… หลานอยากอุ้มหลินปิง จะได้ไหม ถ้าตกลงจะบริจากให้ ๕ ล้าน!!! โอ้มายก๊อดเนสสสส ถ้าจะมีเด็กซักคนที่จะได้สิทธิ์อันประเสริฐนี้… เด็กคนนั้นควรเป้นเด็กยากจนที่ไม่มีโอกาสซื้อบัตรเข้าชมหลินปิงมากกว่าครับ… ไม่ใช่สำหรับเด็กที่มีอาม่ารวยอย่างนี้

ปล. ทว่ามองอย่างใจเย็น (ไม่ใช่เลือดเย็นนะครับ) มุมทางเศรษฐศาสตร์แล้วเราอาจยอมให้เด็ก (ที่โตขึ้นมีแนวโน้มจะนิสัยเสียเพราะถูกเลี้ยงดูอย่างตามใจ) คนนี้เข้ามาอุ้มหมี เพื่อเอาเงิน ๕ ล้านไปเลี้ยงเด็กยากไร้ได้อีกหลายคนก็ได้ครับ อันนี้แล้วแต่ (แต่ยังไงก็อดหงุดหงิดความไม่เป้นธรรม ความไม่เท่าเทียมกันของโลกที่มีคนจนกับคนรวยอยู่ดีครับ, ผมพูดได้เต็มปากเพราะไม่ชนไม่รวยเป็นชนชั้นกลางฮับ )

สำหรับวันนี้ลาไปก่อนสวัสดีครับ

ทรายระยับพับวาวสกาวเสก็ด,

ดาวละเล็ดล่องลอยคอยหาว,

พฤษพรรณพรายแพร่งกลิ่นกลั้วเกลา,

เทียมเท่าทั่วถึงคำนึงธรรม,

เศรษฐวัตรหากได้คล้ายดั่งนี้,

คงดีสมสุขผดุงประสาน,

เปลื่องทุกข์สุขได้เริงสำราญ,

ชื่นบานไร้เบียนเลียนรอบตัว,

เมื่อครั้งผมดูเรื่อง The Secret ซึ่งเป็นผลงานกำกับและแสดงนำโดย เจ โจว ผมอยากเล่นเปียนโนเป็น, เมื่อครั้งผมดูเรื่อง Whisper of the Heart ซึ่งเป็นผลงานภาพยนตร์การ์ตูนของค่าย จิมบิ ผมอยากเป็นช่างทำไวโอลิน (หลังจากที่เคยอยากเล่นไวโอลินเป็นมาแล้วตอนสมัยเด็กๆ), ครั่นเมื่อผมดูเรื่อง The Curse of Golden Flower ซึ่งเป็นหนังอีกเรื่องหนึ่งที่เจ โจว แสดงเป็นตัวเอก ว่าด้วยเรื่องของอำนาจ และ ความทะยานอยากที่ทำให้ครอบครัวแยก (แล้วในระดับสังคมจะเหลือหรือครับ?) ผมก็อยากอ่านจีนออก-เขียนจีนได้ เสียเหลือเกินครับ… ยังไม่ต้องพูดถึงเรื่อง อยากเป็นนู่นนี่นั่นอีกมากมาย ซึ่งอัดอั้นอยู่ในตัวของผมคนนี้,

แน่นอนว่าทุกคนต้องเผชิญกับข้อจำกัดบางอย่างทำให้ไม่สามารถที่จะเป็นได้อย่างที่ต้องการ (ผมก็เช่นกัน) ซึ่งมีอยู่ด้วยกันอย่างน้อยสามประการครับ ได้แก่ ๑. เวลา ๒.พรสวรรค์ และ ๓. เงิน!!!, ว่าด้วยข้อจำกัดสองประการแรกนั้น เป็นข้อจำกัดที่เสมอภาคถ้วนเท่ากันทุกคน ดังนั้น จึงไม่เป็นที่น่าครวญครางในคอลัมน์นี้เสียเท่าไหร่นัก ส่วนที่ผมคิดว่าน่าจะนำมากล่าวถึงกันคงเป็นส่วนที่สามครับ คือ ข้อจำกัดในเรื่องงบประมาณ (Budget constraint),

ก็ไอ้เจ้าตัวเงินนี่หละครับ ที่ทำให้ผมอดลองอะไรหลายๆอย่าง… อาทิ ลองฝึกยิงปืน (ลูกละตั้งหลายตังค์ ยิงหมดกล่องที อดข้าวชดเชยอย่างน้อยมื้อนึงละครับ) หรือ ผมอยากเรียนภาษาปะกิต ก็ต้องจ่ายเป็นแสนเพื่อไปเรียนในสถาบันมีชื่อ เฮ้อ เมื่อไหร่นะครับที่ระบบตลาดทำให้คนเราโง่ลง!!! อย่างน้อยก็ในนัยที่ว่า คนเราไม่อาจจับจ่ายความรู้ได้โดยเสรี (และ ราคาถูก) อีกต่อไป เมื่อการจะเรียนรู้อะไรซักอย่างมันช่างแพงเหลือขนาด,

ที่พูดเช่นนี้ อาจจะได้กลิ่น “มาร์กซ์” ตุ่ยๆลอยออกมาจากบทความผม ทว่า ไม่ใช่หรอกครับ ผมเป็นคนที่ยังอยู่ในปริมณฑลของเศรษฐศาสตร์กระแสหลักอย่างไม่ต้องสงสัยเลย หากแต่ บางทีเราก็น่าจะ ทบทวนถึง “มโนทัศน์ทางเศรษฐกิจ” ในใจของเราเองกันบ้างว่าแท้จริงแล้วเราอยากเห็น เศรษฐกิจอย่างไรกันแน่ เอาแบบที่เป็น เศรษฐกิจในฝัน on the rock!!! pureๆ ไม่ต้องสนว่ามันจะไปเหมือนมาร์กซ์ ฟรีดแมน หรือ ครูชบ เอาที่เราอยากเห็นจริงๆ มันหน้าตาเป็นอย่างไร,

ผมอยากเห็นจัง อยากเห็นระบบเศรษฐกิจของไทย เป็นเศรษฐกิจที่ลอยอยู่บนกระแสความรู้ซึ่งไหลเชื่อมถึงกันอย่างเสรี ระหว่างคนหนึ่งสู่อีกคนหนึ่ง เราจะร่วมกันสรรค์สร้าง “ผลิตผลแห่งโลก” ซึ่งขยายมุมมองจากผลผลิตของตนเองไปสู่ผลผลิตที่ปราศจากความคับแคบในเรื่องรัฐชาติ ได้ไหม? เราอาจจะขายเพลง แต่เราไม่ขายวิชาด้านเพลง เราอาจจะขายภาพแต่เราไม่ขายความรู้ด้านการวาดภาพ เราจะได้รับและส่งต่อความรู้ถึงกันโดยไม่คิดค่าความรู้ซักสลึงเฟื่องได้ไหม? สิ่งเหล่านี้คือส่วนหนึ่งของ “ทุนนิยมใหม่”(ในภาษา อ.สฤณี อาชวานันทกุล อาจเรียกมันว่า “ทุนนิยมที่มีหัวใจ”, รึเปล่าว?) ซึ่งต้องเกิดขึ้น หากมนุษย์ต้องการจะเลี่ยงไปจากเสินทางแห่งหายนะ,

ผมไม่ทราบว่าเราเสียโชแปง, ลีโอนาโด ดาวินซี หรือ นิโคลัส โคเปอร์นิคัส ไปแล้วกี่คนด้วยเหตุเพียงว่า เขาไม่มีตังค์พอจะเรียน หรือ เข้าถึงโอกาสทางการศึกษา, ผมอยากที่จะย้ำอีกครั้งว่า กลไกตลาดเสรีไม่ใช่ว่าจะช่วยให้เกิดประสิทธิภาพเสมอไป และ แน่นอนในกรณีนี้ กรณีการศึกษา มันทำให้สังคมโง่ลง!!! (ผมรู้ครับว่าผมพิมพ์ซ้ำเป้นครั้งที่สองแล้วว่า “โง่ลง”),

ในฐานะที่ผมกำลังใคร่ครวญอย่างหนักว่าจะไปกล่าวอะไรกับน้องๆ ในโครงการ Junior Science Talent Project (JSTP) หรือ โครงการพัฒนาอัจฉริยภาพทางวิทยาศาสตร์ ที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (บางมด) ผมคิดว่า ผมคงต้องย้ำเสียสามครั้งว่า “จงรับและจงให้ ความรู้เพื่อโลกของเรา” และขอยืมคำกล่าวของโบโน นักร้องนำวงยูทู ที่กล่าวกับนักศึกษามหาวิทยาลัยเพนซินวาเนีย ในวันที่ ๑๗ พฤษภาคม ๒๐๐๔ เนื่องในโอกาสจบการศึกษา มาบอกต่อแก่ทุกท่านว่า “เรื่องนี้ไม่ใช่เพียงอุดมการณ์ แต่มันคือภาวะฉุกเฉิน!!!”,

สิ่งที่ผมกล่าวถึงนี้เป็นคนละเรื่องกับทรัพย์สินทางปัญญา ผมเห็นควรว่า สินค้าและบริการที่ถูกผลิตขึ้นจากองค์ความรู้อย่างจำเพาะ และ โดยเหงื่อที่หลากไหล ซึ่งหลายครั้งปนไปด้วยน้ำตา ควรได้รับการคุ้มครองอย่างถึงที่สุด… สิ่งที่ผมต้องการสื่อสารคือ เราต้องเคร่งครัดที่จะไม่ไป Copy และสมอ้างสิทธิเหนือผลงานของผู้อื่น อย่างไรก็ตามแต่ เราก็ควรจะสอนวิธีการสร้างผลงานเหล่านั้นได้ ด้วยต้นทุนที่ไม่เป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ มิใช่หรือ?,

หากความรู้ยังคงเป็นสินค้า และ เราทั้งหลายยังคงมั่นใจว่า “ตลาดวิชา” คือการแลกเปลี่ยนระหว่าง “ความรู้” กับ “เงิน” แล้วหละก็ ผมคิดว่าเราคงมีรางวันโนเบลไว้เพื่อเป็น ISO หรือ มอก. เท่านันหละครับ มันสิ้นไร้คุณค่า เฮ้! คนอยากเป็นครูอย่างผมไม่ใช่ตู้กดน้ำอัดลมนะ ที่จะปล่อยของออกมาเมื่อมี่คนหยอดตังค์อะ,

พอกันที “ระบบตลาด” กับ “การถ่ายทอดความรู้” มันไปกันไม่ได้หรอก, อาจจะมีแม่สื่อพ่อชักพยายามจะจับให้ “เขา” และ “เธอ” คู่กัน แต่ว่ามันไม่น่าไปรอด มันดูไม่แฮปปี้เอนดิ้ง ไม่เหมาะสม ผิดผี ไม่ดีด้วยประการทั้งปวง, และเพื่อเป็นการริเริ่มให้เกิดขึ้นจริงมากกว่าการพร่ำพรายความในใจ… ด้วยกบาลเล็กๆของผมนี้ ผมขอประกาศว่า สมองของผมคือ “สินค้าสาธารณะ” และ หากมันจะพอช่วยเหลือแก่บุคคลอื่นได้บ้าง ด้วยการให้ความรู้เชิงเศรษฐศาสตร์ก็ดี อื่นใดก็ดี ผมยินดีใช้มันโดยไม่รับผลตอบแทนใดๆ แน่นอนว่าภายใต้เงื่อนไขทางจริยธรรม และ เพื่อสังคมโลก,

คุณจะร่วมไปกับการทดลองเล็กนี้ เพื่อประกายตาที่เปี่ยมไปด้วยความฝันและจินตนาการของเด็กๆหรือไม่… ตัดสินใจเร็วหน่อยนะครับ มีประกายตาวาววับมอดดับลง ในทุกๆนาทีที่เราเสียไปกับการรอให้คนอื่นเริ่มทำเพื่อสังคมก่อนแล้วเราค่อยทำตาม ขอบคุณแทนโลกใบนี้ล่วงหน้า และ ท้ายสุด… “ลาก่อน ไอ้โลก ตัวกู ของกู” เส็งเคร็งใบเดิม บ๊ายบายยยยยยย”

คำข้างต้นนี้เป็นคำโปรยของ รุซโซ ก่อนที่จะกล่าวถึงบทว่าด้วย “รัฐบาลโดยทั่วไป” ของเขา ซึ่งจะกล่าวถึงองค์ประกอบของ “เสรีภาพ” เป้นส่วนต้นของบท… โดยรุซโซ ได้กล่าวว่า เสรีภาพนั้นอาจแบ่งออกได้เป็นสองส่วนด้วยกันอันได้แก่ ส่วนของ “ความคิด” และ ส่วนของ “เสรีภาพในทางกำลังกาย”, คนเราจะเดินจากที่หนึ่งไปสู่ที่หนึ่งนั้นได้ก็ด้วยการคิดเสียก่อนว่าจะไปไหน แล้วจึงใช้กำลังกายของตนนั้นขับร่างให้เคลื่อนไหลไปสู่จุดหมายนั้่น… กายการเมืองก็เป็นดุจเดียวกัน กล่าวคือ อำนาจบริหารนั้นเสมือนหนึ่งกำลัง ในขณะที่อำนาจนิติบัญญัติเป็นส่วนของเจตนารมณ์ ทั้งหลายทั้งปวงนี้คือข้ออรรถาธิบายถึงหลักการตามแนวคิดของรุซโซ ซึ่งแน่นอนว่าสามารถถูกถกค้านได้ แม้กระทั่งหักล้าง อย่างไรก็ตามในเบื้องต้นนี้จะขอยึดเอาแนวทางนี้มาเป็นกรอบใหญ่ (Big picture) ในการวิเคราะห์การเมืองไทยเสียหน่อยครับว่า เป้นอย่างไร?,

เหตุที่ยึดตามแนวทางของรุซโซ ข้างต้นนี้เป้นกรอบการวิเคราะห์นั้น ก็มิใช่ด้วยเหตุของการเชื่อแบบ “เขาเล่าว่า” หรือ “รุซโซดังก็เชื่อไปงั้นๆ” หากเพราะผมเองเชื่ออย่างยิ่งว่าการที่การเมือง จะพัฒนาได้ดีนั้น องคาพยบของรัฐ โดยเฉพาะ ตรีเอกานุภาพทางการเมือง อันได้แก่ อำนาจบริหาร, อำนาจนิติบัญญัติ และ อำนาจตุลาการ ควรมีการแบ่งพื้นที่อำนาจ (Field) และ หน้าที่อำนาจ (Function) กันอย่างเด็ดขาด เว้นเสียแต่จะเป็นไปเพื่ออนุวัตรความเป้นธรรมทางสังคมอันเป้นที่ยอมรับโดยทั่วไป (Public acceptance)  และ โดยยอมรับกับต้นทุน, แรงเสียดทาน และ การตอบโต้อย่างสมแก่การแทรกแซงดังกล่าวนั้น
ทั้งนี้ หาไม่แล้ว รัฐบาล, รัฐสภา และ ศาล จะมีอำนาจเกลื่อนซ้อนกันจนกระทั่งไม่อาจผลักดันประเทศไปข้างหน้าได้ เพราะ การแย่งยื้อภาระอันเป็นคุณ และ ผลักทอนงานอันเป็นที่ลำบาก ระหว่างกันเป็นต้น ในทางกลับกันหากการแบ่งแยกอำนาจมีความชัดเจน ฝ่ายนิติบัญญัติจะเป็นคนกำหนดกรอบการใช้อำนาจของรัฐแทนมหาชน ในขณะที่รัฐบาลซึ่งใช้อำนาจเพื่อประโยชน์สุขแก่มหาชนของเขานั้นก็ไม่อาจกะเกณฑ์ที่จะดำเนินการได้โดยอิสระปราศจากเงื่อนไข ซึ่งในท้ายสุด เมื่อเกิดความขัดแย้งกันเสียว่า บทบาทของรัฐบาลที่ดำเนินการอยู่นั้น เป้นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมายอันเป็นผลิผลของเจตจำนวค์เสรีส่วนใหญ่ของมหาชนแล้วนั้น ตุลาการก็จะเข้ามาตัดสินโดยการร้องขอของรัฐบาลก็ดี, ฝ่ายนิติบัญญัติก็ดี หรือ มหาชนโดยตรงก็ดีและหาได้มีหนทางอื่นนอกเหนือจากนี้ไม่.,

จากความเข้าใจในฐานะส่วนหนึ่งของคนที่ติดตามการเมืองอย่างใกล้ชิด เชื่อว่า รัฐบาลไทยเป็นรัฐบาลซึ่งผลักดันกฎหมายใหม่ และ การปรับปรุงกฎหมายเดิมในสัดส่วนที่ “น่าจะ” มากกว่าฝ่ายนิติบัญญัติเสียด้วยซ้ำ ซึ่งเท่ากับว่า รัฐบาลพยายามเข้ามาแทรกสอด “เจตนารมณ์” ของตนเข้ามาในพื้นที่ของฝ่ายกำกับ และ ชี้นำ “เจตจำนงค์มหาชน” … เหนือไปกว่านั้น ฝ่ายนิติบัญญัติแทนที่จะเข้าปกป้องหน้าที่ของตนเองอย่างแข็งขันกลับโอนอ่อนผ่อนตามทั้งยังพยายามจะแทรกตัวเข้ามาทำหน้าที่อของฝ่ายบริหาร อาทิ สส.พยายามไปพัฒนาท้องถิ่น (ไปลงอบจ.เลยดีไหม?)ในขณะที่พักหลังอำนาจตุลาการก็ได้รับการกวักมือเรียกจากนาง(และนาย)กวัก ที่ไม่สนเรื่องการแบ่งแยกอำนาจ ไม่สนเรื่องการทำหน้าที่ที่มีความแตกต่างกันระหว่างสถาบันทางการเมืองอยู่ตลอดเวลา (กวักกันจนไหล่ซ้น อวยกันจนก้นไม่ติดเบาะ) เพราะเชื่อว่า เอาน่าก็ดาบมันหัก เอาโล่ตีหัวมันหนักๆเดี๋ยวศตรูมันก็ตายไปเอง!!! ถามต่อว่า… โล่บิ่นแล้วทำไง?,

กล่าวอย่างชัดเจนลงไป ผมคิดว่า ที่การเมืองไทยมันวิ่งไล่งับหางตัวเองส่วนหนึ่งมันก้มาจากการที่เราแก้ปัญหาแบบ ไม่เห้นภาพใหญ่ (คำๆนี้ฝรั่งเค้าบัญญัติกันมาตั้งแต่ปี 1960 ครับพี่น้อง นักการเมืองและนักวิชากูหลายคนยังสะกดไม่เป้นเลยให้ตายซิ!!!) นั่นเองเรามัวแต่ไปถกกันเรื่องเอาไม่เอาทักษิิณ, อภิสิทธิ์เด็กหรือแก่เกินไป, แก้หรือไม่แก้รัฐธรรมนูญ ฯลฯ ที่มัน (ขออภัย) Bull shit!!! มากๆ ครับ คือมันเสียเวลาไปกับเรื่องที่ (ขออภัยอีกที) ปัญญาอ่อน!!! ถ้าแค่การแก้รัฐธรรมนูญ หรือ แค่เอาทักษิณออกไป (หรือกลับมา) แก้ปัญหาทางการเมืองได้ มันไม่ไหลมาจนเละอย่างทุกวันนี้หรอกครับ… เราคงต้องหันมายอมรับกันได้ซักทีว่า โจทย์มันไม่ง่ายขนาดนั้น และทางออกก็ไม่ง่ายเช่นเดียวกัน (ผ๊ะ! เปิดซะวิชาการ… ไหงไปๆมามาเขียนแล้วอารมณ์ขึ้น หลุดสบถมาซะเยอะเชียว, ขออภัยนะครับ นี่อาจเป้นครั้งแรกที่ผมปริ๊ซซซ แตกจนต้องเขียนด้วยสำเนียงอักษรที่หวือหวากว่าค่าเฉลี่ยที่เคยเขียนไว้),

หากวิเคราะห์กันอย่างจริงๆจังๆแล้ว นอกจาก “ปัญหาสถาบันทางการเมืองสะเหร่อ” นี้ แล้ว อีกหนึ่งปัจจัยที่น่าสนใจจะนำมากล่าวถึงในที่นี้ด้วยนั่นก็คือ ปัญหาการขาด “เจตนารมณ์ทางการเมือง” ที่เป็นหลักการสำคัญของพรรคการเมืองอย่างแท้จริง จะมีก็แต่นโยบายแดกด่วน (Fast food policy) และในหลายกรณี ไม่ได้ใหม่เลยเสียด้วยซ้ำ เช่น นโยบายที่เคยประชานิยมแล้วเอามาประชานิยมอีก… นโยบายสร้างถนนที่ทำกันซะจนเมืองไทยมีมากกว่าประเทศในภูมิภาคหลายเท่า (เพราะ ผลประโยชน์มันจัดง่าย ตัดผ่นจังหวัดใครคนนั้นได้ไป?)… ฯลฯ ผมยังไม่เคยเห้นนักการเมืองคนไหน, หรือ แฟนนักการเมืองคนไหนบอกได้เต็บปากเสัยทีว่า พรรคของตนเองมีเจตนารมณ์ในการดำเนินกิจกรรมทางการเมืองอย่างไร? บางคนบอกว่าเจตนารมณ์ทางการเมืองคือประชาชนต้องมาก่อน (ว้าวอิหยังก๊อ? มันคือจั่งได๊? บ่ฮุ้เรื่อง) บางคนบอกว่า ประชานิยมสังคมเป็นสุข คืออุดมการณ์ทางการเมือง (เอ๊ะ ก็พึ่งบอกไปว่าไม่ใช่ พูดไม่รู้เรื่องนะเราหนะ เดี๋ยวตีมือเรย!!!) บางคนบอกว่าเอาทักษิณกลับบ้านคือเจตจำนงค์ทางการเมือง (ของใคร_ะ?) อย่าพูดต่อจนครบเลยครับผมอยากร้องไห้ T-T,

เมื่อปราศจากเจตนารมณ์ทางการเมืองซึ่งถือเป็นส่วน “ความคิด” ของกายการเมืองตามแนวคิดของรุซโซ แล้ว ส่วนแรงขับดัน ซึ่งในที่นี้ก้คือ “ผลประโยชน์” นั้นก็มิได้เป้นไปเพื่ออะไรเลย มันเป้นแรงขับดันที่ไร้ค่ากว่าฮอร์โมนเพศผู้ที่ก่อปัญหาอารมณ์พลุ่งพล่านเสียด้วยซ้ำ (อย่างน้อยฮอร์โมนเพศผู้ก็ไม่ได้ทำให้ใครนึกเกิดอยาก ส่งกระเป๋าเดินทางหลายสิบใบผ่านศุลกากรโดยไม่ตรวจเช็ค) ที้พูดเช่นนนี้มิได้ต้องการให้เราวิเคราะห์การเมืองแบบต้องเอา “ผู้ทรงศีล” มาเป็นนักการเมือง โดยบอกว่าต้องไม่มีผลประโยชน์เลย (ผมไม่กล้าคิด… พิมพ์ยังกระดากนิ้วเลยครับ) ทว่า, เราต้องคุยกันบนฐานที่เริ่มจาก… การตกลงผลประโยชน์ควรยืนอยู่บนเจตนารมณ์บางอย่างที่เป็นเจตนารมณ์ทางการเมืองอย่างแท้จริง (และประชาชนผุ้สนับสนุนควรเข้าใจถึงเจตนารมณ์นั้นอย่างชัดแจ้ง),

ปัญหาประการสุดท้าย, เราคาดหวังว่าการเปลี่ยนจากรัฐบาลเบ็ดเสร็จพรรคเดียวที่ไม่ถูกใจ มาเป้นรัฐบาลผสมที่ใช้บุคลากรทางการเมืองหน้าเดิมเกือบร้อยละร้อย (เปลี่ยนแค่พรรคแกนนำรัฐบาลพรรคเดียว) จะทำให้การเมืองไทยก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่นคงได้หรือครับ? คนเมากอดคอกับคนเมาเราจะหวังให้เดินตรงได้กระนั้นหรือ? ผมคิดว่าปัญหาสำคัญสำหรับสังคมการเมืองไทยในปัจจุบันคือ “คนดีหนีการเมือง” เพราะ ส่วนหนึ่งกฎหมายกำหนดเพดานเงินรณรงค์หาเสียงสร้างข้อจำกัดในการแข่งขันกับผุ้สมัครดั้งเดิมที่ สะสมทุนทางสังคมมายาวนาน, ส่วนหนึ่งขี้ขลาดเห็นแก่ตัว เพราะ อยู่เฉยๆมีเงินมีชื่อเสียงลงมาเล่นเดี๋ยวเจ็บไม่คุ้ม, ส่วนหนึ่งไม่มีช่องทาง ทั้งสายสัมพันธ์ และ เงินลงทุนทางการเมือง, ส่วนหนึ่งดีแต่ไร้สามารถในการบริหาร ฯลฯ ทว่าทั้งหลายทั้งปวงสะท้อนให้เห้นว่า ตลาดการเมืองพัฒนาไปได้มาสุดก็เท่ากับคุณภาพของคนในแวดวงการเมืองนั่นหละครับ ตราบใดที่เรายังไม่สามารถจูงใจให้คนดีมาทำงานการเมืองได้มากๆ (โดยมีเจตนารมณ์ และ เข้าใจหน้าที่ของสถาบันทางการเมืองที่ตัวเองสังกัดอยู่) เมื่อนั้นอย่าหวังอะไรกับการเมือง อย่าหวังอะไรกับคุณภาพรัฐบาลเลยครับ… ปลง!,

“องค์กรของเราแบ่งออกเป็นสองส่วนสำคัญ… หัวขบวนคือ ‘เจตนารมณ์’ ส่วนกองทัพสนับสนุนผลักดันอยู่ข้างหลังจะเป็น ‘ผลประโยชน์’… เราผุ้มองเห็นเนื้อหาทั้งหมดขององค์กรก็ทราบชัดว่า เจตนารมณ์ไม่อาจแบ่งกันรับไปทำหน้าที่คนละส่วน หากจะรับก็รับไปทั้งมวล ไม่รับก็ล่มสลายไปทั้งยวง” (A wild Sheep Chase, Haruki Murakami)

                ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาหลายปีนี้ ผมทุ่มแทเวลา และพละ กำลังความสามารถส่วนใหญ่ผ่านงานเขียนไปกับการ “คิด” ถึงทางออกของบรรดา ปัญหา และ โจทย์ว่าด้วยการพัฒนาประเทศของเรา ทว่า เมื่อผมได้ผบข้อเท็จจริงสำคัญประการหนึ่งก็ทำให้ผมรู้สึกว่า สิ่งที่ผมพยายามคิด พยายยาม นำเสนอมาทั้งหมด นั้นน่าที่จะสูญเปล่า เพราะ รัฐไทย เรามีงบประมาณที่เป็นงบลงทุน (ซึ่งสะท้อนถึงทรัพยากรที่จะมีไว้สำหรับการแก้ไขปัญหา และ วางรากฐานการพัฒนาประเทศในอนาคต) เพียงร้อยละ ๑๑ เทานั้น[ที่เหลืออีกร้อยละ ๘๙ เป็นงบที่ใช้ไปเพื่อค้าจ้าง และ เงินอุดหนุน]

                 ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนภาพชัดเจนว่า รัฐไทยเป็นรัฐแรงงาน(โคตร)เข้มข้น (Extremely labour intensive state) และ ข้อเท็จจริงข้อนี้ก็ปรากฎอยู่ในทุกๆที่เท่าที่เราจะนึกได้ แม้กระทั้งภาคส่วนที่น่าจะมีลักษณะต้องใช้ทุนเข้มข้น (Capital intensive) อย่าง ส่วนความมั่นคงและการทหาร ก็ยังมีลักษณะเป็นแรงงานเข้มข้น… ลองนึกภาพดูว่า “สมมติ” หากเกิดสงครามเต็มรูปขึ้นมาแล้วเรามีกระสุนพอใช้เพียง ๗ วัน การมีทหารจำนวนมากจะมีประโยชน์หรือไม่?, การศึกษาก็เช่นเดียวกัน ผมคาดการณ์ (แบบ กะๆเอาด้วยตัวผมเอง) ว่า หากให้ครูมีปืนคนละกระบอกจะมีแสนยานุภาพใกล้เคียงทหารทีเดียว เพราะ จำนวนครูของประเทศเราเยอะมาก (โดยเปรียบเทียบกับส่วนทุนที่ถูกนำไปใช้เพื่อการศึกษา) [ข้อสังเกตคือสองกระทรวงนี้คือสองกระทรวงที่ติดอันดับกระทรวงที่ได้รับงบประมาณมากที่สุดของประเทศมาโดยตลอด!!!]

                 ตามหลักการทั่วไป, สถานการณ์รัฐไทย ใช้แรงงานเป็นปัจจัย “ส่วนใหญ่” นี้จะ ส่งผลให้รัฐไทย ก้าวหน้าช้า ทั้งนี้มิใช้เพราะ ทุนดีกว่าแรงงาน หรือ แรงงานดีกว่าทุนในการพัฒนาประเทศ ทว่า แรงงานและทุนต้องทำงานควบคู่กันไป (Complementary goods) เหมือนรองเท้าต้องมีสองข้างถึงจะมีคุณค่า (การที่เรามีแรงงานมากแต่ปราศจากทุนก็เหมือนรัฐซื้อรองเท้าข้างซ้าย ๑๐๐ ข้าง แต่ซื้อรองเท้าข้างขวาเพียง ข้างเดียว ผลคือ ประโยชน์เกิดเท่ากับรัฐจ่ายเพื่อซื้อเพียงรองเท้า ๑ คู่เท่านั้น ที่เหลือคือการจ่ายไปโดยเปล่าประโยชน์) 

                  อย่างไรก็ตามแต่ แม้จะรู้เช่นนี้ การแก้ปัญหาก็มิใช่เรื่องง่าย เพราะว่า แรงงานแต่ละคนมีเลือดเนื้อ มีชีวิต มีจิตใจ ดังนั้น เมื่อรัฐบาลติดตั้งแรงงานคนหนึ่งเข้าสู่ระบบการขับเคลื่อประเทศแล้ว ก็ใช่ว่าจะสามารถถอนออก ง่ายเหมือนเครื่องจักร ที่สำคัญ เครื่องจักรไม่มีคะแนนโทวตเลือกตั้ง ทว่า แรงงานโดยส่วนใหญ่มี!!! กล่าวโดยสรุปคือ หากรัฐไหนพยายามที่จะปรับสภาพสัดส่วนแรงงานกับทุน โดยการให้แรงงานที่มีผลิตภาพต่ำออกจากงาน รัฐบาลนั้น มักที่จะได้รับแรงเสียดทานอย่างหนัก และ สูญเสียความมั่นคงทางการเมือง จึงไม่มีรัฐบาลใดสามารถทำสำเร็จ

                   ทางออกสำหรับประเด็นปัญหานี้ จึงอยู่ที่ รัฐจะต้องค่อยๆปรับตัวโดยใช้เครื่องมือทางนโยบายต่างๆประกอบกัน อาทิ การเปิดช่องให้มีการเกษียณก่อนกำหนดอย่างเจาะจง [เลือกเฉพาะพนักงานที่มีผลิตภาพ-ความสามารถในการปฏิบัติงาน ต่ำ] (Selective early retirement), การจัดตั้งสถาบันเพื่อการวิจัยและพัฒนาขึ้นภายในหน่วยงานที่ต้องการใช้เทคโนโลยีที่มีความอ่อนไหวสูง เช่น หน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์, พลังงาน, อาหาร และ การทหาร ตลอดจน สร้างระบบเพื่อการผลิตทรัพยากรบุคคลในสายพิเศษสำหรับเด็กความสามารถพิเศษและอัจฉริยะ เป็นต้น

                 ซึ่งข้อเสนอที่กล่าวมาทั้งหมดในข้างต้นนั้น แท้จริงก็คือ การเข้าไปลงทุนในระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานสำหรับการเจิญเติบโตทางด้านวิทยาศาสตร์ และ เทคโนโลยี นั่นเอง (โปรดสังเกตว่า การพัฒนาสัดส่วน “ทุน” ในการพัฒนาประเทศที่กล่าวถึงในบทความชิ้นนี้ มิใช่การนำเข้าเทคโนโลยี หรือ ซื้อเครื่องจักร แต่เป็นการลงทุนกับคน!ผ่านการศึกษา และ การสร้างบรรยากาศให้เกิดการแข่งขันที่จะผลิตองค์ความรู้ทั้งในเชิงวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ และ เทคโนโลยีประยุกต์ ต่างหาก)

                  หากรัฐบาลดำเนินการเช่นนี้อย่างต่อเนื่องเชื่อว่า ในระยะเวลาไม่นาน (ซึ่งผมหมายถึงประมาณ ๑๐ ปีหลังจากที่รัฐเริ่มต้นตั้งลำและมุ่งไปในทิศทางที่ผมได้เสนอนี้อย่างจริงจัง) ประเทศไทยคงสามารถที่จะปรับตำแหน่งเชิงกลยุทธ์ในการพัฒนาประเทศเราจาก ประเทศที่ใช้แรงงานเข้มข้น (เหมือนรถม้า) มาเป็นประเทศที่ใช้ทุนเข้มข้น (รถยนตร์, ซึ่งแน่นอนว่าคนขับก็สำคัญ) ในระดับที่เหมาะสม ได้อย่างไม่ยากเย็นนัก

                   ประโยชน์จากการพัฒนาทุน โดยเฉพาะทุนมนุษย์ของตนเองมากขึ้น จะทำให้รัฐบาลมีประสิทธิภาพมากขึ้น กล่าวคือ มิใช่แค่รัฐบาลสามารลดการจ้างคนได้โดยที่งานยังมีคุณภาพเท่าเดิม แต่ตีความได้อีกว่า… ด้วยคนจำนวนเท่าเดิมรัฐสามารถทำงานได้มากขึ้น (ข้อสรุปนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่า รัฐบาลฉลาดมากพอจะเลือกเก็บคนที่มีผลิตภาพสูงไว้ และ ให้คนซึ่งมีผลิตภาพต่ำเกษียณอายุก่อนกำหนดได้อย่างแม่นยำ ไม่ใช่เอาคนเก่งออกเหลือแต่คนไม่เก่งไว้ในหน่วยงาน)

                     มากไปกว่านั้น การใช้ และ พัฒนาทุนภายในประเทศมากขึ้น ยังจะช่วยให้ภาคธุรกิจได้รับ ประโยชน์อย่างมาก อาทิ ในกรณีของประเทศญี่ปุ่นที่ สูญเสียความสามารถในการแข่งขันในภาคธุรกิจสิ่งทอไปแล้วเพราะต้นทุนแรงงานที่เพิ่มขึ้นอย่างมาก โยเปรียบเทียบกับประเทศในภูมิภาค ก็กลับฟื้นคืน หรือ อย่างน้อยที่สุดประคองตัวไปได้ด้วยการพัฒนา อุตสาหกรรมสิ่งทอไปในทิศทางที่ใช้เทคโนโลยีและทุนเข้มข้นมากยิ่งขึ้น ที่เราเรียกว่า สิ่งทอเทคนิค (Technical textile) ซึ่งก็คือ บรรดาเสื่อผ้าที่มีคุณสมบัติพิเศษ เช่น การระบายอากาศได้ดีแต่สามารถกันน้ำได้ (เอาไปใช้กับวงการฟุตบอลโดยทำเป้นเสื้อนักเตะ) เป็นต้น

                     ท้ายสุดนี้อยากเรียนว่า ข้อเสนอในบทความชิ้นนี้ยังเป็นเพียงการเสนอใน “หลักการอย่างกว้าง” เท่านั้น โดยมิได้ระบุซึ่งเครื่องมือที่ชัดเจน หรือ ลงรายละเอียดในส่วนของวิธีการมากนัก (แน่นอนว่าในระดับการบริหารต้องถกกันอีกมากว่าจะดำเนินการอย่างไร) ทั้งนี้เพื่อที่จะเว้นช่องไฟ และ เปิดพื้นที่ความคิดเอาไว้ให้พวกเราช่วยกันใคร่ครวญในเบื้องต้นต้นเสียก่อนว่า จริงๆ แล้ว หลักการที่ผมนำเสนอมานี้เป้นที่ถูกต้องควรทำหรือไม่เสียก่อน หากเห็นพ้องจนเกิดฉันทะร่วมกันแล้ว เรื่องเครื่องมือนั้นไม่ยากเกินไปหรอกครับ ค่อยมาคิดทีหลังได้… ทุกท่านเห้นด้วยไหมครับ?

          ระหว่างที่ ผมนั่งมองออกไปนอกกระจกในวันฝนพรำ ระหว่างที่พระอาทิตย์กำลังค่อยๆหัวทิ่มลงดิน ก็พลันนึกถึงคำถามพื้นฐานที่สุดประการหรึ่งขึ้นมาคือ… หากเราผ่านพ้นวิกฤติทางการเมืองในครั้งนี้ไปได้ เศรษฐกิจไทยจะเตบโตได้อย่างมั่นคงเพียงใด? ผมมานั่งๆคิอดูแล้ว ก็พอจะมีคำตอบ โดยไม่ต้องไปเปิดตัวเลขทางเศรษฐกิจมหภาคให้ยุ่งยากนักว่า

          จากสายตา (สั้นๆ) ของผมแล้ว เศรษฐกิจไทยน่าที่จะเติบโตได้ไม่มีเสถียรภาพมากนัก ทั้งยังไม่น่าที่จะมีความยั่งยืน (ด้วยลำแข้งตนเอง) ได้ เหมือนใครๆเขา เพราะ ว่า เท่าที่ผมดูๆ ผ่านกระจกรถที่แน่นิ่งเพราะการจราจรเป็นอัมพาธอยู่ ณ ขณะนี้ ผมพบว่าเกินกว่าร้อยละ ๗๐ สิ่งปลูกสร้างที่กำลังถูกเรียงขึ้นไป และ รอวันจะอวดโฉมเป็นแท่งคอนกรีตตระหง่า ต่างก็เป็น คอนโดมีเนียม ไปเสียหมด… มันหมายความว่าอย่างไร? หมายความว่า การลงทุนโดยส่วนใหญ่ของประเทศไทย (อ๊ะๆ ผมไม่ได้พูดผิดหรอกครับ สำหรับสายตาผู้ดำเนินนโยบายแล้ว กรุงเทพ ก็คือประเทศไทยนั่นหละครับ) เป็นการลงทุนเพื่อรองรับการขยายตัวของการบริโภคทั้งสิ้น!!!

          เราลองย้อนกลับมาดูหนังสือเรียน มัธยมของเรากันซักหน่อยครับ ว่ามูลค่าทางเศรษฐกิจประกอบไปด้วยกี่ส่วนเอ่ย? ๑. การบริโภค ๒. การลงทุน ๓. การใช้จ่ายภาครัฐ และ ๔. การส่งออกสุทธิ, ทีนี้ ในเมื่อเรานำเงินที่มีในระบบเศรษฐกิจ กลับมาลงทุนในส่วนของการบริโภคเสียส่วนใหญ่ ไม่ได้เตรียมความพร้อมสำหรับรองรับ “การลงทุน” เพื่อ “การลงทุน”  ที่มากขึ้น อาทิ การก่อสร้างอาคารสำนักงาน, การทำระบบขนส่ง และ โครงข่าย Logistic ก็เท่ากับว่า ระบบเศรษฐกิจของไทยนั้นต้อง พึ่งพิงการบริโภคอย่างมาก

          แล้วการพึ่งพิงการบริโภค มากกว่า ภาคการลงทุน ก่อให้เกิดผลเสียอย่างไรนะหรือ…  

         (๑) การบริโภคนั้นมีความยืดหยุ่น อ่อนไหวในการเปลี่ยนแปลงมากกว่า การลงทุน อาทิ หากวันพรุ่งนี้การเมืองดูเหมือนจะไม่แน่นอน เราอาจทานข้าวลดลงได้ทันที ทว่า สำหรับการลงทุน โดยเฉพาะการลงทุนทางตรงแล้ว ไม่สามารถถอนทุนออกไปได้ในทันที ดังนั้น ระบบเศรษฐกิจที่พึ่งพิงการลงทุนมากกว่าการบริโภคจึงมีเสถียรภาพมากกว่า

          (๒) การบริโภคนั้น ไม่ได้ก่อให้เกิดการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ตามมาในระยะยาว เช่น ได้เงินวันนี้ เรานำไปทานข้าว มันก็ส่งผลให้พ่อค้าข้าวมีความมั่งคั่งมากขึ้นเท่านั้น ทว่า หากเรานำเงินไปลงทุนเช่น สร้างระบบสาธารณูปโภคที่ดี ทำให้มีโรงงานมาตั้ง เมื่อมีดรงงานมาตั้งมากๆ ธนาคารต่างชาติก็ต้องเข้ามาตั้งสาขาเพื่ออำนายความสะดวกให้แก่คนของประเทศตน เมื่อเป็นเช่นนั้น สำนักงานในเมืองก็มีความต้องการมากขึ้น การเกิดขึ้นของอาคารสำนักงานที่มากขึ้นก็ทำให้เกิดธุรกิจระดับเล็กลดหลั่นลงมาเป็นลำดับ (เหมือนที่เราเห็นรถเข็นขายผลไม้หน้าตึกกลางสาธร เป็นต้น) จึงอาจกล่าวได้ว่า การที่เราพบเห็นแต่การก่อสร้างคอนโดมีเนียม ซึ่งสะท้อนการลงทุนในภาคบริโภค (ที่อยู่อาศัย) นั้นเป็นการลงทุนในภาคที่ไม่มีผลิตภาพต่อระบบเศรษฐกิจ (Unproductive sector investment) นั่นเอง

          (๓) ข้อ ๑ และ ๒ นั้นอาจจะดูเป็นพฤติกรรมจำเพาะของการลงทุนโดยประชาชน ทว่าหากไปดูในรายละเอียด แล้ วจะพบว่าแม้กระทั่งรัฐบาลเอง ก็ยังมีสัดส่วนการใช้งบประมาณไปกับเรื่องของการบริโภค (ในรูปของเงินเดือนข้าราชการ) และงบอุดหนุนเสียส่วนใหญ่ มีงบลงทุนเพียง ร้อยละ ๑๑ เท่านั้น ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมายอยู่ที่ร้อยละ ๒๕ ซึ่งโครงสร้างรายจ่ายของรัฐที่เป็นไปในลักษณะนี้ สะท้อนได้อย่างชัดเจนว่า รัฐบาลไทยเป็นรัฐที่บริหารแบบ แรงงานนำเทคโนโลยี (Labor intensive management) จึงไม่อาจคาดหวังที่จะเห้นนวัตกรรมทางนโยบาย หรือ การพัฒนาเทคโนโลยีการบริหารภาครัฐในแต่ละกระทรวงได้มากนัก

          จากข้อสังเกตทั้งสามประการที่ได้ยกมานี้ ชี้ชัดว่าในระยะยาวแล้ว ระบบเศรษฐกิจไทยคงสามารถเติบโตอย่างมีเสถียรภาพ และ ยั่งยืนได้ค่อนข้างยาก ดังนั้นทางออกที่ชัดเจน คงหนีไม่พ้น ต้องเปลี่ยนแปลงวิธีคิดในเรื่องของการลงทุน โดยทั้งภาครัฐบาล และ เอกชน ต้องสอดประสานความร่วมมือระหว่างกัน อาทิ ระหว่างนโยบาย และ การลงทุนที่เกิดขึ้นจริง จะต้องเป็นไปในทิศทางที่เอื้อให้เกิดการลงทุน ทั้งจากภายใน และ ภายนอกประเทศ โดยคำนึงถึงความคุ้มค่า, เป็นธรรม และ ประโยชน์ต่อระบบเศรษฐกิจในระยะยาว เป็นต้น

            ท้ายสุดนี้ ผมหวังว่า ผมจะวิเคราะห์ ระบบเศรษฐกิจไทยพลาด เพราะหากเป็นจริงดังที่ผมได้กล่าวมานี้ เราคงเห้นระบบเศรษฐกิจไทย ลุ่มๆดอนๆไปอีกนานทีเดียวครับ

แนวโน้มราคาทองคำ  

By Tiraphap Fakthong

Freelance Educator and Quantitative Analyst

(จาก นสพ ASTVผู้จัดการ ฉบับวันที่ 17 ก.ย.52)

                ทองคำจัดเป็นสินค้าที่นักทุนทั่วโลกให้ความสนใจมากที่สุดชนิดหนึ่งไม่แพ้น้ำมันหรือสินค้าเพื่อการลงทุนอื่น ๆ ยากที่ใครจะปฏิเสธได้ และสิ่งก็ยังเป็นสินค้าที่ทำให้นักลงทุนปวดหัวมากที่สุดไม่แพ้น้ำมัน นั้นคือ การผันผวนของราคาทองคำที่ยากที่จะคาดเดาได้ คำถามมากมายที่นักวิเคราะห์ต้องหาคำตอบอยู่ทุกวัน คือ จะเข้าและจะออกตอนไหน ที่เท่าไหร่บ้าง ซึ่งความเห็นก็มีไปต่าง ๆ นา ๆ ไม่เว้นแต่ละวัน ผมจะยกตัวอย่างข่าวให้ผู้อ่านได้เข้าใจ อย่างเช่นเมื่อวันที่ 11 กันยายน ที่ผ่านมา ราคาทองคำในตลาด COMEX ปิดอยู่เหนือระดับ 1000 ดอลล่าร์/ออนซ์  อันเนื่องมาจากค่าเงินดอลล่าร์อ่อนค่ากันติดต่อกันเป็นเวลานานตั้งแต่ปีที่แล้ว ส่งผลต่อการคาดการเงินเฟ้อของสหรัฐ ในช่วงที่ผ่านมา แต่ผ่านมาไม่กี่วัน วันที่ 15 กันยายน ราคาทองคำปิดที่ อยู่ระดับเหนือ 1000 ดอลล่าร์/ออนซ์ เหมือนเดิม แต่ร่วงลงจากเดิม ประมาณ 5.30  ดอลล่าร์/ออนซ์ อันเนื่องมาจากค่าเงินดอลล่าร์ เริ่มแข็งค่าขึ้น อันเนื่องมาจากปัจจัยกดดันเรื่องความเสี่ยงของกรณีพิพาทระหว่างสหรัญกับจีน ทำให้ความต้องการเงินดอลล่าร์ของนักลงทุนเริ่มสูงขึ้น นักลงทุนคงจะสับสนว่าตกลงจะเอายังไงกันแน่ แต่ทุกอย่างนั้นไม่อยู่เหนือการคาดการณ์ทั้งหมดตามความเชื่อของผู้เขียน

                จะคาดการณ์เพื่อที่จะลงทุนอย่างไรนั้น ขึ้นอยู่กับว่าเรารู้หรือไม่ว่าอะไรที่สามารถนำมาใช้คาดการณ์หรือวิเคราะห์ได้บ้าง แล้วตัวแปรที่นำมาใช้อะไรบอกแนวโน้ม (Trend) อะไรบอกความผันผวน (Volatility) คล้าย ๆ กับหลักการคิดสมการของ Monte Carlo Simulation Method อย่างง่าย หรือหลักเศรษฐมิติ (Econometrics) พื้นฐานทั่วไป

 1. ตัวแปรแนวโน้ม (Trend)

                ตัวหลักที่สำคัญ คือ ปริมาณการต้องการซื้อทองเพื่อนำใช้งานจริงในอุตสาหกรรมต่าง ๆ หรือเพื่อเก็บไว้แต่ไม่ใช่เพื่อการเก็งกำไร อันเนื่องมาจากการขยายตัวของความต้องการในประเทศต่าง ๆ อาทิ จีน อินเดีย ซึ่งจัดได้ว่าเป็นผู้บริโภคทองคำทองรายใหญ่ของโลก ซึ่งการเข้ามาซื้อขายทองคำจะมาแบบเป็นลักษณะที่เรียกว่าวัฐจักร (Cyclic)  ลดลงในช่วงกลางปี และสูงขึ้นปลายปี เป็นรอบ ๆ ใน 1 ปี จากสถิติ โดยแรงซื้อขายเป็นไปตามปริมาณความต้องการและราคาในขณะนั้น ซึ่ง ในปัจจุบันจะเห็นได้ว่าเหมืองทองมีน้อยลงกว่าเดิมในขณะที่อุปสงค์มีมากขึ้นเรื่อย ๆ อย่างไม่สมดุลกัน ทำให้เราสามารถคาดการณ์แนวโน้มของราคาทองได้อย่างชัดเจนว่ามีแนวโน้มอยู่ลักษณะขาขึ้นในระยะยาว (Long Run) สำหรับนักลงทุนระยะยาวคงสบาย ๆ กับแนวโน้มแบบนี้ การเข้าซื้อทองสามารถทำได้เรื่อย ๆ ตามราคาที่ยอมรับได้ในขณะนั้น หรือ จะตามวัฐจักรก็ได้

                ประเด็นถัดมาสำหรับนักลงทุนระยะสั้น คือ ก่อนที่จะราคาไปถึงจุด ๆ ที่อยู่สูงกว่าเดิมในอนาคตได้นั้นต้องหกล้ม ล้มลุกคลุกคลานกันขนาดไหน

2.  ตัวแปรผันผวน (Volatility)

              ตัวแปรที่สำคัญในกลุ่มนี้มีมากมาย แต่จะขอยกที่สำคัญและเราสามารถหาข้อมูลได้ง่าย อาทิ เช่น ค่าเงินดอลล่าร์สหรัฐฯ ราคาน้ำมันในตลาดโลก อัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางสหรัฐฯ การฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก เสถียรภาพทางการเมือง กรณีพิพาททางการค้าในตลาดสำคัญ ๆ การเข้าซื้อและเทขายของกลุ่มลงทุนที่เป็นสถาบัน และกลุ่มทุนเก็งกำไร ซึ่งสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยที่จะส่งผลต่อการผันผวนของราคาทองคำในระยะสั้น ๆ อย่างใกล้ชิดที่สุด และตัวแปรเหล่านี้ล้วนเป็นตัวแปรที่สามรถส่งผลกระทบไปยังตัวอื่น ๆ กันเองได้ และเป็นไปได้ว่าอาจจะไม่ส่งผลกระทบกันเองก็ได้ อาทิ เช่น การดำเนินนโยบายการเงินจะส่งผลต่อการคาดการณ์เงินเฟ้อในสหรัฐ ฯ ซึ่งจากงานวิจัยของ World Gold Council (2006) ระบุไว้ชัดเจนว่า ราคาทองคำมีความสัมพันธ์ในทางเดียวกันอย่างแนบแน่นกับอัตราเงินเฟ้อในสหรัฐ ฯ เป็นต้น     ผมขอเรียกตัวแปรเหล่านี้ว่า ความเสี่ยง (Risk)

วิเคราะห์เศรษฐกิจโลกและแนวโน้มราคาทองคำโดยสรุป 

      การฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก จากการคาดการณ์ของหลาย ๆ สำนักเห็นพ้องไปในทิศทางเดียวกัน คือ เศรษฐกิจอาจฟื้นตัวขึ้นในปีหน้า อันเนื่องมาจากการขยายตัวของการบริโภคและการลงทุนในญี่ปุ่น จีน และประเทศยักษ์ใหญ่บางประเทศในยุโรป ซึ่งแม้ว่าสัดส่วนการว่างงานยังคงสูงอยู่  (Unemployment Rate)   แต่ผู้เขียนมองว่าตัวแปรที่ส่งสัญญาณได้ดีกว่า คือ จำนวน Jobless Claims หรือผู้มาติดต่อขอรับสวัสดิการจากการเลิกจ้างในสหรัฐฯ มีจำนวนลดลง ซึ่งเก็บข้อมูลเป็นรายสัปดาห์ จากการเก็บข้อมูลของ Bloomberg ใน 3 เดือนล่าสุด แม้ว่าจะอยู่ในระดับสูงก็ตาม

       โดยที่ข้อมูลนี้มีลักษณะเป็น Leading indicator แต่ข้อมูลการว่างงานเป็น Lag indicator  อีกทั้งดัชนีความเชื่อมั่นผู้บริโภคที่เริ่มปรับตัวสูงขึ้นมาอยู่ที่ระดับ 70.2 จากเดิม 65.7 ในเดือนสิงหาคม และการคงอัตราดอกเบี้ยในระดับต่ำ ทำให้การคาดการณ์การฟื้นตัวของเศรษฐกิจสหรัฐ ฯ คาดว่าอาจจะฟื้นตัวอย่างช้า ๆ ในต้นปีหน้า ส่วนแนวโน้มค่าเงินดอลล่าร์อาจจะอ่อนค่าลงในปลายปีนี้อีก อันเนื่องมากจากกลุ่มประเทศคู่ค้าสำคัญในทวีปอื่น ๆ เช่น เยอรมันนี และฝรั่งเศส ที่มีการฟื้นตัวของเศรษฐกิจเกินความคาดหมาย ซึ่งนักลงทุนมีแนวโน้มโยกย้ายเงินไปสู่สกุลเงินอื่น ๆ เพื่อการลงทุนที่ปรับตัวสอดคล้องกับภาวะการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก ซึ่งจะกลายเป็นแรงกดดันให้เงินดอลล่าร์อาจอ่อนค่าลงอีกในปลายปีนี้ ทำให้คาดการณ์เงินเฟ้อของสหรัฐ ฯ อาจขยายตัวขึ้นอีกจนถึงปลายปีนี้ กอรปกับการวิตกกังวลของการอ่อนตัวของความต้องการทางด้านพลังงานทำให้ราคาน้ำมันเริ่มมีแนวโน้มที่จะทรงตัวอยู่ในระดับปัจจุบันในช่วงปลายปีนี้

      ทั้งหมดเป็นปัจจัยบวกที่จะส่งผลให้ราคาทองปรับตัวสูงขึ้นอีกจนถึงปลายปีนี้ แต่อาจมีช่วงที่เงินดอลล่าร์แข็งค่าเป็นระยะสั้น ๆ ทำให้นักลงทุนสามารถเข้าซื้อทองได้ภายในปีนี้ โดยแนะนำให้จับตาข่าวเรื่องกรณีพิพาททางการค้าระหว่างสหรัฐ ฯ และจีน รวมถึงนโยบายการเงินของธนาคารกลางสหรัฐ ฯ และทางโอเปคให้ดี

เรื่องหวาน ๆ ที่ไม่หวานของน้ำตาล

By Tiraphap Fakthong

Freelance Educator and Quantitative Analyst

           สถานการณ์ปัจจุบันของราคาน้ำตาลที่มีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรงในปี 2552  กำลังกลายเป็นประเด็นร้อนที่หลาย ๆ ประเทศกำลังจับตามอง รวมไปถึงกลุ่มนักลงทุนเก็งกำไรในตลาดค้าสินค้าเกษตรล่วงหน้า ซึ่งราคาน้ำตาลนั้นตอนนี้แตะที่ระดับประมาณ 17 บาท ต่อ กิโลกรัม ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ เกือบ ๆ 30 ปี หากมองในมุมมองของนักลงทุนพื้นหรือนักเศรษฐศาตร์ เรื่องนี้เป็นเรื่องทำธรรมดาที่จะมีการผันผวนอย่างรุนแรงของราคาสินค้าเกษตร อันเนื่องมาจากการมีอุปทานน้ำตาลไม่เพียงพอกับอุปสงค์ ดังที่องค์การน้ำตาลระหว่างประเทศได้มีการคาดการณ์ว่า ในปี 2552 ปริมาณน้ำตาลจะอยู่ในสถาวะขาดดุล หรือ ไม่เพียงพอต่อความต้องการประมาณ 9.35 ล้านตัน อันเนื่องมาจากการการผลิตที่หดตัวของประเทศผลิตน้ำตาลยักษ์ใหญ่ของโลก อาทิ อินเดีย บราซิล และจีน เป็นต้น

สาเหตุของการเพิ่มขึ้นของราคาน้ำตาล 

                เหตุผลหลักที่ผลักดันราคาน้ำตาลโลกให้สูงขึ้น คือ การที่ประเทศผลิตน้ำตาลรายใหญ่ประสบปัญหาการผลิตน้ำตาลโดยไม่สามารถผลิตให้เพียงพอกับความต้องการน้ำตาลที่เพิ่มขึ้นขึ้นทุก ๆ ปีของโลกได้ อันเนื่องมาจากภัยธรรมชาติที่มาแบบเหนือความคาดหมาย ยกตัวอย่าง อินเดียซึ่งเป็นเป็นเทศที่เคยผลิตอ้อยเพื่อส่งออกรายใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลกต้องประสบความแห้งแล้งรุนแรงในหลายพื้นที่การผลิต อีกทั้งอินเดียยังเป็นผู้บริโภคน้ำตาลรายใหญ่ของโลก จึงส่งผลให้เกิดการขาดแคลนน้ำตาลอย่างหนักในอินเดีย ในขณะที่บราซิลประสบปัญหาน้ำท่วมและฝนตกหนักในหลายพื้นที่เช่นเดียวกับจีนทำให้อุปทานของน้ำตาลในตลาดโลกลดลงเป็นอย่างมาก ในขณะที่ทางรอยเตอร์ได้คาดการณ์อุปสงค์ต่อน้ำตาลในจีนยังคงขยายตัว 7 % จนถึงปีหน้า นอกเหนือจากนั้นการผลิตน้ำตาลในกลุ่ม EU ก็ยังลดลงตามด้วย

ย้อนกลับมาดูประเทศไทย ใครได้ประโยชน์ ใครเสียประโยชน์ ?

                ผู้ที่มีแนวโน้มจะได้ประโยชน์จากราคาน้ำตาลที่สูงขึ้นเห็นได้ชัดว่าจะเป็นกลุ่มบริษัทผู้ผลิตและส่งออกน้ำตาลในประเทศไทย ซึ่งผมมองว่าน่าจะได้กำไรจากการส่งออกน้ำตาลที่สูงขึ้นจนถึงสิ้นปีนี้ อาจส่งผลให้เกิดการซื้อหุ้นเก็งกำไรของกลุ่มน้ำตาลในช่วงสั้น ๆ ของปีนี้ นอกจากนั้นอาจจะส่งผลต่อราคาสินค้าโภคภัณฑ์ให้ปรับตัวสูงขึ้นด้วย ในส่วนของผู้บริโภคอาจกลายเป็นผู้ที่น่าเป็นห่วงมากที่สุดในระบบ อันเนื่องมาจากการต้องจ่ายเงินแพงขึ้นในการบริโภคน้ำตาล ซึ่งแม้ว่ารัฐบาลจะกำหนดราคาขั้นต่ำในการขาย แต่ปัญหาเรื่องตลาดมืด และแนวโน้มการขาดแคลนน้ำตาลเพื่อการบริโภคในประเทศยังคงเป็นสิ่งที่ไม่สามารถมองข้ามได้ในขณะนี้สำหรับผู้ดำเนินนโยบาย

อีกมุมหนึ่งของแนวทางการสร้างภูมิคุ้มกันให้กับประเทศไทย 

                อันเนื่องมาจากแนวโน้มของราคาน้ำตาลในตลาดสูงขึ้น ต้นทุนค่าขนส่งที่ลดลงและกอรปกับค่าเงินบาทมีแนวโน้มแข็งค่าขึ้นนับแต่ปี 2544 เป็นปัจจัยหนุนปัจจัยหนึ่งที่เอื้อต่อการส่งออกของน้ำตาล ซึ่งเป็นสินค้าขาดตลาดอยู่ในขณะนี้ ผู้เขียนมองว่าภาระกิจหลักของผู้ดำเนินนโยบายควรที่จะเน้นการควบคุมปริมาณการผลิตและการบริโภคน้ำตาลภายในประเทศให้มีเสถียรภาพก่อนจะไปพูดกันถึงด้านการควบคุมราคา โดยควรจะจับตามองไปที่ปริมาณการส่งออกน้ำตาลของกลุ่มบริษัทที่ผลิตน้ำตาลเพื่อการส่งออก รวมไปถึงการแก้ปัญหาการกักตุนสินค้า และการจัดการกับตลาดมืดซึ่งเป็นศัตรูตัวฉกาจของนโยบายการกำหนดราคาขั้นต่ำของรัฐ จากนั้นจึงค่อยปรับราคาขั้นต่ำให้สมเหตุสมผลกับราคาตลาดโลก เพราะราคาน้ำตาลถูกกำหนดมากจากตลาดโลก ซึ่งอาจสูงขึ้นหรือลดลงอย่างรวดเร็ว ในขณะที่เราอาจจะเจอสถานการณ์สวนทางหรือเป็นไปในทางเดียวกันก็ได้ เราเรียกเหตุการณ์นี้ว่าเป็นปัจจัยภายนอกที่ยากยิ่งต่อการควบคุม แต่ปัจจัยที่เราสามารถควบคุมได้ คือ ปริมาณของอุปทานน้ำตาลในประเทศ

             ผู้เขียนยังมองอีกว่า จากแรงจูงใจทางด้านราคาในช่วงนี้อาจส่งผลในระยะยาว หากมีการผลิตหรือกักตุนน้ำตาลมากจนเกินไปก็อาจทำให้ผู้ประกอบการขาดทุนในปีหน้า เนื่องจากอาจเกิดปัญหาราคาตกต่ำของน้ำตาลของตลาดโลกในปีหน้า จากการที่ผู้ผลิตหลายรายเร่งการผลิตจนมากเกินความจำเป็น  ดังนั้นการควบคุมตลาดภายในประเทศให้มีประสิทธิภาพต่อการดำเนินนโยบายของรัฐ และการรักษาสมดุลการผลิตและบริโภคน้ำตาลในประเทศ ไม่ให้เกิดการขาดแคลนของน้ำตาลในประเทศ จึงเป็นเรื่องหลักเรื่องแรกที่ผู้ดำเนินนโยบายระดับประเทศไม่ควรมองข้าม จากนั้นจึงค่อยมาพูดกันเรื่องว่าจะปรับราคาขั้นต่ำให้เป็นเท่าไหร่ ไม่เช่นนั้นเรื่องหวาน ๆ ของน้ำตาลอาจกลายเป็นเรื่องขม ๆ ระดับประเทศก็เป็นได้   

ความเสี่ยงทางการเงิน (Financial Risks)

By Tiraphap Fakthong

Freelance Educator and Quantitative Analyst

(จาก นสพ ASTVผู้จัดการ ฉบับวันที่ 20 ส.ค.52)

                 ตลาดการเงินในปัจจุบัน การลงทุนสำหรับนักลงทุนในบ้านเราคงไม่อาจที่จะปฏิเสธการเข้าไปจัดการบริหารความเสี่ยงในการลงทุนที่มีมากมายและถาโถมเข้ามาเช่นเดียวกับการขยายตัวของโลกกาภิวัฒน์ของระบบทุนนิยม นักลงทุนสามารถติดต่อกับนักลงทุนอื่น ๆ ทั่วโลกได้ง่ายขึ้น ด้วยเหตุนี้การกระทำของคน ๆ เดียว หรือ กลุ่ม ๆ เดียวจึงไม่อาจสามารถทำให้เป็นเรื่องเฉพาะของเขาเหล่านั้นได้อีกต่อไป อาทิ การไหลเข้าออกของเงินทุนของกลุ่มทุน การลงทุนซึ้อหุ้นหรือพันธบัตร การดำเนินนโยบายทางการเงินการคลังของรัฐบาลทั้งในและเทศ การกระทำของนักลงทุนกลุ่มหนึ่ง ๆ ที่ส่งผลกระทบต่อนักลงทุนคนอื่น ๆ  หรือการกระทำธุรกรรมของเราเองที่ไม่อาจทราบผลที่แน่นอน สิ่งที่ไหลเข้ามานอกจากโอกาสทางการเงินที่เปิดกว้างแล้วยังรวมไปถึงการขยายตัวของโอกาสในการรับรู้ความเสี่ยงและความไม่แน่นอนอีกด้วย (Risk and Uncertainty) ซึ่งสิ่งเหล่านี้อาจจะส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยจนถึงมหาศาลของผลตอบแทนที่ได้รับจริงต่อผลตอบแทนที่เราคาดหวังก่อนการลงทุน เช่น ท่านรู้ได้อย่างไรว่าในปีหน้าหุ้นที่ท่านซื้อไว้ราคาจะเป็นเท่าที่นักวิเคราะห์หลายท่านบอกเอาไว้ ในขณะที่ราคาน้ำมันยังคงผันผวน การก่อหนี้ที่เพิ่มขึ้นของรัฐบาลที่อาจส่งผลต่ออัตราดอกเบี้ยระยะยาว รวมไปถึงเสถียรภาพทางการเมืองยังคงต้องใช้เวลาในการปรับตัว ยังคงเป็นตัวแปรที่เราไม่สามารถควบคุมได้ นักลงทุนหลายท่านจึงมีเป้าหมายในการพยายามปรับตัวเพื่อให้สามารถจัดการบริหารกับความเสี่ยงให้ดีขึ้น ดังนั้นก้าวแรกที่สำคัญคือ การทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างความเสี่ยงและความไม่แน่นอน และประเภทของความเสี่ยงทางการเงินก่อน

ความเสี่ยงและความไม่แน่นอนแตกต่างกันอย่างไร ?

                ในปี 1921 นักเศรษฐศาสตร์ Frank H Knight ได้อธิบายความแตกต่างระหว่างความเสี่ยงและความไม่แน่นอนไว้

                 “Uncertainty must be taken in a sense radically distinct from the familiar notion of Risk, from which it has never been properly separated … The essential fact is that “risk” means in some cases a quantity susceptible of measurement, while at other times it is something distinctly not of this character; and there are far-reaching and crucial differences in the bearings of the phenomenon depending on which of the two is really present and operating. … It will appear that a measurable uncertainty, or “risk” proper, as we shall use the term, is so far different from an unmeasurable one that it is not in effect an uncertainty at all. We … accordingly restrict the term “uncertainty” to cases of the non-quantitive type.” 

                   สามารถอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ด้วยการยกตัวอย่าง การชกมวย  ซึ่งนักมวยทั้งสองฝ่ายจะได้รับทราบถึงกฎกติกาอย่างละเอียดก่อนการชก ดังนั้นสิ่งที่เขาจะทำคือ กำหนดกลยุทธ์ในการชกเพื่อเอาชนะอีกฝั่งให้ได้ เช่น ถ้าเราเดินแบบนี้แล้วเขาจะเดินแบบไหน เป็นต้น หากอีกฝั่งสามารถกำหนดกลวิธีที่เหนือกว่าเพราะเป็นนักมวยที่เก่งกว่าแล้วสามารถชกเอาชนะไปได้เราเรียกกรณีเช่นนี้ว่า ความเสี่ยง เช่นเดียวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในการลงทุนในปัจจุบัน

                  หากเราเปลี่ยนใหม่ โดยที่ไม่บอกว่ากฎกติกาการชกจะเป็นแบบอย่างไรให้ทั่งสองฝ่ายทราบ และจะลงโทษผู้ที่ทำผิดกติกาแบบสุ่มด้วย ท่านลองคิดดูว่าผลจะเป็นอย่างไร สิ่งนี้เราเรียกว่า ความไม่แน่นอน

                    ดังนั้น ความแตกต่างของความเสี่ยงและความไม่แน่นอนคือ การวัดได้ (Measurable) ความเสี่ยงนั้นวัดได้แต่ความไม่แน่นอนนั้นวัดไม่ได้

ความเสี่ยงทางการเงิน (Financial Risk)

                เราสามารถแบ่งความเสี่ยงทางการเงินได้ออกเป็น 3 ประเภท[1] คือ

1. ความเสี่ยงตลาด (Market Risk) เป็นความเสี่ยงของการที่จะเสีย โดยราคาหรือการเปลี่ยนแปลงของราคา ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยในตลาดโลกหรืออื่น ๆ การผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน การดำเนินนโยบายใช้จ่ายของรัฐบาล การผันผวนของราคาสินค้าอุปโภคบริโภคภายในและนอกประเทศ ซึ่งเหล่านี้ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์และอุปทานการลงทุนในตลาดการเงิน ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของมูลค่าการลงทุน อาทิ การใช้จ่ายเพิ่มขึ้นและการก่อหนี้ของภาครัฐ ส่งผลให้ความเสี่ยงการลงทุนภายในประเทศเพิ่มขึ้น อัตราผลตอบแทนคาดการณ์ในระยะยาวจึงมีแนวโน้มสูงขึ้น อาจส่งผลให้ราคาของหุ้นหรือค่าเงินในปัจจุบันกับอนาคตมีความแตกต่างกันมาก 
2. ความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Risk) เป็นความเสี่ยงที่จะสูญเสีย อันเนื่องมาจากการไม่กระทำตามสัญญาของคู่สัญญาอีกฝั่ง ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งการเต็มใจและไม่เต็มใจที่จะไม่ทำ เช่น การผิดนัดชำระหนี้ การผิดนัดการแลกเปลี่ยนสินค้า การได้ผลตอบแทนไม่ครบตามที่สัญญาไว้ในหุ้นกู้ เป็นต้น ซึ่งเราสามารถลดความเสี่ยงในด้านนี้ได้โดยการลงทุนผ่านตลาดที่มีตัวกลาง เช่น ตลาดหุ้น หรือ ฟิวเจอร์ เป็นต้น ซึ่งในเมืองไทยยังต้องการการพัฒนาตลาดที่เป็นทางเลือกอื่น ๆ ในการลงทุนอีกมาก  
3. ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ (Operational Risk) เป็นความเสี่ยงที่เกิดขึ้นได้อยู่ตลอดเวลา อันเนื่องมาจากการปฏิบัติการที่ผิดพลาดหรือไม่เหมาะสม ที่มาจากคทั้งคนหรือองกรค์ หรือจากเหตุการณ์ภายนอก เช่น การทำสัญญาทางการเงินที่ผิดพลาด การทำผิดกฎหมายโดยไม่ตั้งใจหรือตั้งใจของบริษัทที่เราซื้อหุ้น การไม่ทำตามนโยบายการลงทุนของกองทุนรวมที่เรามีหน่วยลงทุนอยู่ เป็นต้น การติดตามและเฝ้าระวังนโยบายของบริษัทอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้สามารถกำหนดกลยุทธ์การลงทุนให้เหมาะสมได้ยิ่งขึ้น   

               ดังที่ได้กล่าวไว้โดยสังเขปข้างต้น การเรียนรู้ที่จะปรับตัวเพื่อรับมือกับความเสี่ยงที่เกิดขึ้นในปัจจุบันเป็นสิ่งที่สำคัญมากต่อนักลงทุน ตลาดการเงินของประเทศไทยในอนาคตผู้เขียนคาดการณ์ว่าการคำนวณหรือการคาดการณ์ผลตอบแทนจากการลงทุนอาจจะกลายเป็นเรื่องพื้น ๆ เรื่องหนึ่งในการตัดสินใจลงทุน แต่การบริหารจัดการความเสี่ยงจะมีบทบาทสำคัญเป็นอย่างมาก ซึ่งจะกลายเป็นตัวกำหนดทิศทางของการพัฒนาตลาดการเงินในประเทศไทยเลยทีเดียว

                ประเด็นการจัดการศึกษาที่มีประสิทธิภาพนั้น บางคนอาจจะมองเป็นเรื่องซึ่งไม่ใช่ปัญหาพื้นฐาน ทว่า ในมุมมองทางด้านเศรษฐศาสตร์ โดยเฉพาะทฤษฎีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจสมัยใหม่ (New Growth theory model) แล้ว การจัดการศึกษาที่มีคุณภาพเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาประเทศในระยะยาว ทั้งนี้เพราะ การจัดการศึกษาในระดับอุดมศึกษาอย่างไร้ประสิทธิภาพนั้น มิได้เพียงเปล่าประโยชน์ในแง่ที่ไม่สามารถทำให้นักศึกษา “เก่ง” ขึ้นได้แล้ว นั่นยังหมายถึง การที่รัฐบาลจ่ายเงินอุดหนุนการศึกษาแบบเปล่าเปลี้ยเสียของ (ซึ่งหากนำเงินก้อนเดียวกันไปลงทุนด้านอื่นประเทศจะดีขึ้นกว่านี้) และ ยังทำให้การผลิตของระบบเศรษฐกิจลดลงด้วยเช่นเดียวกัน[1]

                ดังนั้น การทบทวนอย่างเข้าใจใคร่ครวญ ในประเด็นการศึกษาระดับมหาวิทยาลัยจึงเป็นประเด็นที่น่าจะมีการวิจัยเชิงนโยบายอย่างจริงจัง โดยเฉพาะในมุมมองของ นิสิตนักศึกษาเอง เพื่อสะท้อนถึงข้อประเด็นปัญหา เสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนา ตลอดจนแก้ไขปัญหาของประเทศในระดับโครงสร้างต่อไป

ปัญหาของระบบการศึกษาไทยในมุมมองผู้เรียน(Thai educational problems)

ปัจจุบัน หากผมเข้าใจไม่ผิด เกณฑ์การประเมินคุณภาพมหาวิทยาลัย (KPI: Key Performance Indicators) สำคัญประการหนึ่ง ซึ่งยึดถือเป็นการทั่วไป (โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยชื่อดังทั้งหลาย) คือ เรื่องของการมีบุคลากรทางการศึกษาที่จบปริญญาเอก ประเด็นนี้ในทัศนะของผมแล้วเป็นประเด็นที่มีปัญหาอย่างยิ่งครับ กล่าวคือ มหาวิทยาลัยต่างๆเท่าที่ผมสัมผัสมา มักที่จะไป Shopping อาจารย์ที่จบปริญญาเอกเรียบร้อยแล้ว มากกว่าที่จะรับวุฒิปริญญาตรี หรือ โทเข้ามา แล้วค่อยส่งไปเรียนต่อในระดับปริญญาเอก, โดยส่วนตัวแล้วผมเห็นว่าการรับนิสิตนักศึกษาที่จบปริญญาตรี-โทเข้ามาเป็นอาจารย์มีข้อดีมากกว่า ปริญญาเอกดังต่อไปนี้ครับ

๑) คนที่จบปริญญายิ่งสูง ความห่างระหว่างผลตอบแทน (Benefits gap) การเป็นอาจารย์ กับ ผลตอบแทนทางภาคธุรกิจ ยิ่งห่างมากขึ้น ดังนั้น คนจบปริญญาเอก กลุ่มที่เก่งที่สุด หรือ เป็นผู้มีความสามารถพิเศษจริงๆ จะถูกทุ่มราคาเพื่อดึงไปทำงานในภาคเอกชนก่อน ทำให้สุดท้ายเราจะได้บุคลากรที่เป็นอาจารย์เป็นปริญญาเอกที่เก่งระดับปานกลาง มาเป็นอาจารย์แทน[2] ในทางกลับกัน หากเรารับนิสิต นักศึกษาที่เก่งๆ เข้ามาเป็นอาจารย์ในขณะที่ส่วนต่างของผมตอบแทนยังไม่มาก (ป.ตรี-โท) โอกาสจะได้คนเก่งย่อมสูงขึ้นเป็นลำดับ เพราะ คนเก่งที่มีนิสัยเลี่ยงความเสี่ยง (Risk aversion) จะยินดีเป็นอาจารย์เพื่อความมั่นคง มากกว่าที่จะเลือกไปลงทุนเรียนต่อแล้วต้องเผชิญกับความไม่แน่นอน[3]

๒) การรับนิสิตที่จบตรี-โท ของตนเอง เข้ามาเป็นอาจารย์ จะช่วยเพิ่มสารสนเทศ และ ลดความเสี่ยงในการเลือกคนผิด ไปได้มาก ทั้งนี้เพราะ การที่เราได้รู้จัก และ เรียนรู้ถึงลักษณะการทำงาน ฯลฯ ระหว่างศิษย์ และ อาจารย์ เป็นระยะเวลา 4 ปี (ป.ตรี) ถึง 6 ปี (ป.โท) ย่อมช่วยให้เราทราบถึงความสามารถในการถ่ายทอดความรู้ (ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่สำคัญที่สุดของการเป็นอาจารย์[4]) ได้อย่างมาก

๓) การร่วมลงทุน ในทุนมนุษย์ (Joint venture in human capital) ด้วยการรับนิสิต-นักศึกษา ปริญญาตรี หรือ โท เข้ามาเป็นอาจารย์ และ ส่งไปเรียนต่อในต่างประเทศโดยมหาวิทยาลัย หรือ คณะ ช่วยเหลือในการแบกรับต้นทุนบางส่วน จะช่วยทำให้ความรู้ซึ่งเป็นสินค้าส่วนตัว (Private goods) กลายเป็นสินค้าสาธารณะ (public goods) อย่างน้อยก็ในแง่ความคาดหวัง/มุมมองผู้ลงทุน (ตัวมหาวิทยาลัย หรือ คณะเอง) ทั้งนี้ ผู้ที่ได้รับการช่วยเหลือดังกล่าวก็จะรู้สึกผูกพันกับองค์กร และ น่าที่จะกลับมาเป็นอาจารย์ด้วยความรู้สึกที่มากกว่า “ลูกจ้าง” กับ “นายจ้าง”[5]

แน่นอนว่า, แม้ว่า การรับอาจารย์ โดยเลือกจากคนที่จบปริญญาเอก, จบมหาวิทยาลัยต่างประเทศ จะยังประโยชน์หลายประการด้วยกัน อาทิ ได้เทคนิควิธีทางวิชาการ และ มุมมองที่ใหม่ หรือ แตกต่างไปจากบุคลากรของคณะ ซึ่งช่วยให้ คณะหรือมหาวิทยาลัยเกิดการพัฒนา หรือ เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ อย่างไรก็ตามแต่ ผมยังคิดว่า ประโยชน์ดังกล่าวน่าที่จะไม่สามารถชดเชย ข้อดีในการรับนิสิต นักศึกษาปริญญาตรี และ โท จากมหาวิทยาลัยของตนเองดังที่ผมได้อธิบายไว้ในข้างต้น ไปได้

[2] แน่นอนว่า ในความเป็นจริง ยังมีคนที่เก่งจริงๆ และ มี “อุดมการณ์ อยากที่จะมาเป็นอาจารย์” ยอมทิ้งเงินเดือนสูงลิ่วในภาคเอกชนเข้ามาเป็นอาจารย์อยู่เช่นเดียวกัน ซึ่งหมายความว่า ไม่ใช่คนเป็นอาจารย์ทุกคนจะไม่เก่งนะครับ เป็นคนละเรื่องกัน

[3] อาทิ จะจบมาแล้วมีงานทำไหม? อย่างไร?

[4] หากเก่งแต่ถ่ายทอดไม่เป็นไปทำวิจัยอย่างเดียว ในฐานะ “นักวิจัยเต็มเวลา” ดีกว่าไหม?

[5] เป็นเรื่องที่ดูไม่เป็นธรรมเท่าไหร่ หากเราพยายามเรียกร้อง อาจารย์มหาวิทยาลัยให้ทำเพื่อสาธารณะในขณะที่รัฐ/มหาวิทยาลัย/คณะ ไม่คิดลงทุนร่วมกันกับเขาเลย ในเวลาที่เขาต้องการทุนการศึกษา แต่พอจบกลับมา ดันเรียกร้องให้ช่วยสังคม ช่วยสอนหนังสือ ช่วยสารพัด

สืบเนื่องจากการเกิดความแตกแยกแปลกร้าวในวิธีคิดทางการเมือง จนกลายมาเป็นการปะทะกันอย่างรุนแรงระหว่างมวลชนที่มีเฉดสีทางการเมืองแตกต่างกัน  ฝ่ายรัฐบาล ฝ่ายค้าน และ วุฒิสมาชิก จึงได้ลงความเห้นร่วมกันที่จะใช้กลไกทางรัฐสภาเพื่อยุติ หรือ อย่างน้อยที่สุดคือ การบรรเทาเกลาทอนปัญหาให้คลี่คลายลงเป้นลำดับด้วยวิถีทางรัฐสภา ซึ่งประกอบไปด้วยส่วนสำคัญสองส่วนคือ ๑. การเปิดอภิปรายในสภา (ซึ่งล้มเหลวโดยสิ้นเชิง ในแง่ที่ว่า การอภิปรายดังกล่าวเป็นการ “หาเรื่อง” กันในสภาไม่ใช่การหาทางออกตามวัตถุประสงค์ดังที่ได้กล่าวไว้ต่อสาธารณชน) และ ๒. คือการตั้งกรรมการสมานฉันท์ขึ้นมาเพื่อศึกษาหาทางคลี่คลายปัญหา (ซึ่งเป็นผลพวงมาจากการอภิปรายที่ไม่ได้เรื่องข้างต้น นั่นเอง)

มาจรบวันนี้ คณะกรรมการได้นำเสนอประเด็นทางออกสัมหรับสังคมไทยเป้นแผนระยะสั้นและยาวคือ… นะยะสั้นให้แก้รัฐธรรมนูญ ๖ ข้อ และ ระยะยาวให้ตั้งสสร.๓ เพื่อแก้รัฐธรรมนูญทั้งฉบับ!!! ในเบื้องต้นโดยยังไม่ต้องลงไปคลุกวงในกับเนื้อหารายมาตราที่จะต้องแก้ไข ผมคิดว่า สังคมไทยต้องการ  “เครื่องมือ”เยียวยา และ สร้างสมานฉันท์กันมากไปกว่าเรื่องของ “กฎหมาย” นะครับ

ด้วยความเคารพ, ผมไม่ได้มีเจตนาที่จะตำหนิทุกท่านที่มีส่วนร่วมกับการได้มาซึ่งข้อสรุปข้างต้น  แต่อยากให้ท่านมองเป็นอีกเสียงหนึ่งซึ่งหวังดี และ มุ่งหมายจะเห็นประเทศดีขึ้นเป็นลำดับเช่นเดียวกัน ผมคิดว่า กรรมการสมานฉันท์ น่าที่จะนำเสนอชุดทางออกสำหรับสังคมในส่วนอื่นด้วย เพื่อที่จะคลายแรงตึงผิวทางการเมือง(มันต้องมีอะไรมากไปกว่าเรื่องกฎหมายซิน่า) และต้องไม่เป็นคำใหญ่ๆที่ฟังดูดี แต่ต้องเป้นแผนปฏิบัติการที่มีรายละเอียดพอสมควร ซึ่งคงต้องยอมรับว่า ให้ผมคิดเร็วๆ และ ถ่ายทอดผ่านบทความนี้ก็ไม่อยากจะทำเท่าไรนัก เนื่องจาก เป็นเรื่องที่อ่อนไหวเกินกว่าจะทำเพียงหยาบลวก แบบกะๆเอาได้

ทั้งนี้ เมื่อเราลงมาดูในรายละเอียดของข้อเสนอระยะสั้น ผมมีข้อคิดเห็น ในทุททองแบบนักเศรษฐศาสตร์ดังต่อไปนี้ครับ มาตรา ๒๓๗, คณะกรรมการฯ เสนอว่าให้ยกเลิกการยุบพรรค และ เพิกถอนสิทธิ์กรรมการบริหารพรรคการเมืองเสีย คงไว้เพียงการเพิกถอนสิทธิ์ผู้กระทำผิดกฎหมายเลือกตั้งเท่านั้น… หากจะว่าไป มาตรานี้ได้รับการอภิปรายกันอย่างกว้างขวางมาอย่างหนักจนเรียกได้ว่าเป้นมาตราที่ช้ำที่สุดในบรรดามาตราต่างๆของรัฐธรรมนูญปัจจุบันก็ว่าได้ โดยส่วนตัวแล้ว ผมได้ยืนยัดชัดเจนอยู่หลายต่อหลายครั้งว่า การยุบพรรคอาจไม่ใช่ทางออกที่ดีนัก หากเรามองพรรคการเมืองเป็น กลุ่มก้อนของอุดมการณ์บางอย่างที่มาประชุมรวมกันโดยมีทุนเป็นต้วเชื่อม เพราะการยุบพรรคไม่ได้กระทบต่อปัจจัยทั้งสองประการอย่างมาก (เว้นแต่พรรคเก่าแก่จะกระทบเยอะหน่อย เพราะทุนสะสมอยู่ในตัว “ตราสินค้า” หรือ ชื่อพรรค มากกว่าทุนที่เป็นตัวเงิน)

ในขณะที่การเพิกถอนสิทธิ์ทางการเมืองของกรรมการบริหารพรรค เนื่องด้วยลูกพรรคกระทำผิดนั้นย่อมดูจะเป้นเรื่องที่เกินเลยมากไปทั้งในแง่หลักการ เพราะการจะสร้างให้เกิดการตรวจสอบกันเองภายในพรรคการเมืองนั้น น่าที่จะกระทำผ่านการ  “สร้างแรงจูงใจ” มากกว่า “ทำโทษ” ลองนึกดูซิครับ หากตำรวจต้องการสร้างชุมชนเข้มแข็ง เลยออกนโยบายบ้านข้างๆบ้านใครโดนโจรขึ้นบ้านแล้วไม่ช่วยสอดส่องป้องกัน บ้านหลังนั้นต้องโดยปรับด้วย!!! คุณจะคิดว่ามันเป้นธรรม หรือ? ดังนั้นในเบื้องต้น กับข้อเสนอแรกของคณะกรรมการฯ ผมค่อนข้างเห้นด้วยนะครับ

ทว่า, หากเรามองย้อนกลับไป แม้ว่ากฎหมายจะดูไม่สมเหตุสมผลอย่างไรก็ตาม มันก็ยังมีประโยชน์ในฐานะเครื่องสะท้องข้อเท็จจริงบางอย่างของระบบการเมืองไทยออกมา กล่าวคือ การที่มีหลายพรรคการเมืองได้รับผลกระทบถึงขั้นยุบพรรคการเมือง อันเนื่องมาจากมาตร ๒๓๗ นั้นสะท้อนให้เห็นว่า พรรคการเมืองนั้นมักมีสายตาสั้น (Myopia)  เพราะรู้ทั้งรู้ว่าการดำเนินกิจกรรมทางการเมืองจะส่งผลลบสุงมาก ก็ยังเสี่ยงที่จะทำโดยมุ่งหวังผลตอบแทนระยะสั้นจากการเข้าสู่ต่ำแหน่งทางการเมือง ในอีกแง่หนึ่งก้ยังบอกอีกว่า (หากหัวหน้าพรรคไม่ได้รู้เห้นเป้นใจต่อการกระทำผิดเหล่านั้นจริงๆ) ระบบการถ่ายเทสารสนเทศในพรรคการเมืองเหล่านั้นย่อมมีปัญหาอย่างแน่นอน ลูกพรรคจึงแอบไปทำผิดกฎหมายเลือกตั้งได้โดยกรรมการบริหารพรรคไม่ทราบ โดยทั้งสองประการที่ได้กล่าวมานี้ล้วนแสดงถึงการขาดประสิทธิภาพในการบริหารงานในระดับพรรคการเมืองของไทยทั้งสิ้น (แล้วจะบริหารประเทศได้ไหมเนี้ย!!!)

มาตรา ๒๖๕, สมาชิกสภาผุ้แทนราษฎรสามารถดำรงตำแหน่งทางการเมืองได้… มาตรนี้ยิ่งทำให้ผมรู้สึกสงสัยในประเด็นพื้นฐานที่สุดซึ่งเด็กมัธยมทั่วประเทศคงสงสัยเช่นเดียวกันคือ แล้วแบบนี้รัฐสภาก็เป็นเพียงสถานที่โชว์ปาหี่ระหว่างคนกลุ่มเดียวกันที่มาชงมุขตบมุขกันเองหรือไม่? ทั้งนี้เพราะ ตามหลักการแบ่งอำนาจ และ ถ่วงดุลตรวจสอบนั้น ฝ่ายนิติบัญญัติไม่ควรไปถือครองอำนาจฝ่ายบริหาร  เพราะหากฝ่ายนิติบัญญัติไปถือครองอำนาจบริหารแล้ว ฝ่ายนิติบัญญัติย่อมไม่มีแรงจุงใจจะตรวจสอบตนเอง (หรือพวกของตนเอง) ซึ่งดำรงตำแหน่งอยุ่ในขณะนั้น และนั่นจะเป้นสาเหตุหลักสำคัญที่นำมาซึ่งความล้มเหลวของระบบถ่วงดุลตรวจสอบอย่างแน่นอนที่สุด (ทุกวันนี้ยังเลวร้ายไม่พออีกหรือ?)

โดยการยืนกรานทำนองเดียวกัน ผมย่อมไมีท่าทีไม่เห้นด้วยกับมาตรา ๒๖๖ ซึ่งเสนอให้สส. สว. สามารถแก้ไขความเดือดร้อนของประชาชนผ่านส่วนราชการได้ (ซึ่งผมเข้าใจในที่นี้ว่า น่าจะหมายถึงการเข้าไปมีส่วนร่วมโดยตรงในทางบริหารได้ยามประชาชนเดือดร้อน) ทว่า หากหากกล่วโดยเคร่งครัดแล้ว ฝ่ายนิติบัญญัติควรทำหน้าที่ในการออกกฎหมายเป้นสำคัญ และ แม้ว่าจะตระหนักอย่างยิ่งถึงข้อเดือดร้อนของประชาชนก็ตาม สส. สว. จะต้องใช้กลไกทางรัฐสภาเข้าจัดการกับปัญหา ด้วยการตั้งกระทู้ และ กดดันรัฐบาลผ่านรัฐสภาให้นำไปสุ่การปฏิบัติ หลักการแบ่งอำนาจนี้ยังคงต้องยึดไว้ให้มั่น เว้นเพียงกรณีที่รัฐบาลไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้เป็นหารเฉพาะยิ่งแล้วเท่านั้น ฝ่ายนิติบัญญัติจึงอาจเข้ามามี “ส่วนร่วม” ในการใช้อำนาจทางบริหาร ซึ่งกรอบแนวคิดเช่นว่านี้นอกจากจะช่วยแบ่งเขตอำนาจหน้าที่ที่ชัดเจน (ทำให้ทำงานไม่สับสน) แล้วยังช่วยให้เป้นหลักประกันสำคัญในเรื่องความเข้มข้นในการตรวจสอบกันเองระหว่างสถาบันทางการเมือง และ เป้นหลักประกันว่าสถาบันทางการเมืองจะไม่ถูกคืบกลืนได้หมดในระยะเวลาอันสั้น (หากฝ่ายรัฐบาล = ฝ่ายนิติบัญญัติ ดังนั้น การยึดกุมสถาบันทางการเมืองอันใดอันหนึ่งได้ ก็เสมือนได้มาทั้งสองสถาบัน) ไปพร้อมกันด้วย

ส่วนมาตราที่เหลืออยู่นอกจากนี้อีก ๓ มาตรานั้น ผมมิได้มีข้อติดใจเป็นพิเศษมากนักจึงไม่ได้นำมาเรียนแจกแจง ณ ที่นี้ด้วย  ทว่าลำพังที่ได้ยกมาข้างต้นนี้ก้คงจะทำให้เราตระหนักชัดขึ้นอย่างน้อยสองประการว่า ๑. การแก้ไขรัฐธรรมนูญอิงอยู่กับผลประโยชน์ของประชาชนหรือนักการเมืองมากกว่ากันโดยเปรียบเทียบ และ สองคงได้เห้นมุมมองต่อการเมืองประเด็นการแก้รัฐธรรมนูญแบบนักเศรษฐศาสตร์พอสังเขปครับ

ท้ายสุดนี้, ผมแอบฝันหวานว่า… คงจะมีซักวัน (ซึ่งไม่ใช่วันนี้อย่างแน่นอน) ที่การแก้รัฐธรรมนูญอันถือเป้นกฎหมายสูงสุดของประเทศนั้น  ไม่อาจแก้เพียงเพื่อดุลผลประโยชน์ของกลุ่มการเมืองเพียงบางกลุ่มเท่านั้น, ขอให้ทุกคนฝันดี